Qəmərüz sözü Azərbaycan dilinin klassik ədəbiyyatında, xüsusilə də şeirlərdə geniş istifadə olunan bir sifətdir. Əsas mənası "ayüzlü", "aybəniz", yəni çox gözəl, ay kimi parlaq üzlü deməkdir. Bu, sadəcə "gözəl" sözünün sinonimi deyil, daha dərin bir məna daşıyır. Ayın gözəlliyi, səma cismi olaraq əzəmət və nuraniyyəti ilə bağlıdır. Ona görə də "qəmərüz" ifadəsi gözəlliyi təsvir edərkən, həm də bir növ ilahi bir gözəllik, ulvi bir cazibədən bəhs edir.
Sözün tərkib hissələrinə diqqət yetirək: "qəmər" farsca "ay" deməkdir və "üz" isə türk mənşəli olub, üz, simanı bildirir. Beləliklə, "qəmərüz" sözü əslində "ayüzlü" mənasını tam olaraq əks etdirir. Bu məna poetik ifadədə daha da güclənir və təsvir olunan şəxsin gözəlliyinin misilsizliyini, təkrar olunmazlığını vurğulayır.
Misal olaraq verilən şeir parçasında ("Ey şəmsü qəmərüzlü, şirin dodağın duzlu; Vey şəhdü şəkər sözlü, didarına müştaqəm") "qəmərüzlü" ifadəsi şairin sevdiyi xanımın gözəlliyini, ayın parlaqlığına bənzədərək təsvir edir. Bu, şairin sevgilisinin gözəlliyinə heyranlığını və ona olan məhəbbətini daha da poetik və təsirli şəkildə ifadə etməsinə imkan verir. Yəni sadəcə "gözəl" demək yox, ayın nurunu özündə əks etdirən bir gözəllik təsviridir.
Qəmərüz sözü, klassik ədəbiyyatımızın zəngin leksikasının parlaq nümunələrindən biridir və poetik təsvirlərə möhtəşəmlik qatır. Bu söz, zaman keçsə də, hələ də öz ifadə qüvvəsini qoruyub saxlayır və müasir ədəbiyyatda da istifadə edilə bilər.