Qəlpələndirilmək – "Qəlpələndirmək" fellərinin məchul qrammatik formasından əmələ gəlmişdir. Əsas mənası bir şeyin qəlpələrə (kiçik, nazik parçalara) bölünməsi, parçalanmasıdır. Bu parçalanma ya mexaniki təsir nəticəsində (məsələn, bir taxta parçasının qəlpələrə sınması), ya da təbii səbəblərdən (məsələn, qurumuş bir ağacın qəlpələnməsi) baş verə bilər. Beləliklə, qəlpələndirilmə prosesi əsasən fiziki bir hadisəni ifadə edir.
Ancaq məcazi mənada da istifadə oluna bilər. Məsələn, bir qrup insanın "fikirləri qəlpələndirilmişdir" ifadəsi, onların fikirlərinin parçalanmış, qarışıq, bir-birinə uyğun gəlməyən və ya bir-birini inkar edən olduğunu göstərə bilər. Bu kontekstdə, "qəlpələndirilmək" daha çox ideyaların, baxışların və ya hətta bir sistemin parçalanmasını, dağılmasını bildirir. Bu məcazi məna, sözün əsas mənasından yaranan, ona bağlı olan bir məna olaraq qəbul edilə bilər.
Qəlpələndirilmək həmçinin, bir şeyin incə və zərif bir şəkildə parçalanmasını, daha dəqiq desək, əvvəlki bütövlüyünün itirilərək kiçik hissələrə ayrılmasını ifadə edə bilər. Bu, məsələn, bir şəklin qəlpələndirilməsi (əsasən müasir rəsm texnikalarında istifadə olunan bir üsul) və ya bir mətnin qəlpələndirilməsi (mətnin fərqli hissələrə bölünməsi və yenidən qurulması) kimi daha incə mənaları da ehtiva edir.
Ümumiyyətlə, "qəlpələndirilmək" sözü fiziki parçalanma ilə yanaşı, məcazi mənada da müxtəlif kontekstlərdə istifadə oluna bilən bir çoxlu mənaya malikdir. Sözün dəqiq mənası istifadə olunduğu cümlənin və kontekstin təbiətinə görə müəyyən edilir.