izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Qapsamaq – Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında özünəməxsus yer tutan bir feldir. Sadəcə "zorla almaq, tutmaq, zəbt etmək" mənası ilə kifayətlənmək, bu sözün ifadə etdiyi gücü və çalarları tam əks etdirmir. "Qapsamaq" daha çox qəfil, birdən-birə və qüvvə tətbiq edilməklə baş verən bir ələ keçirməni, zəbt etməni ifadə edir. Bu, yumşaq bir istəklə deyil, əksinə, qətiyyətli və hətta təcavüzkar bir niyyətin əməli icrasıdır. Sözün kökünə nəzər salsaq, həm də bir növ "çəpərə almaq", "əhatəyə almaq" mənası da hiss olunur.

Misal olaraq verilən "Qapsayıblar yetimlərin obasın" ifadəsi bu mənanı olduqca aydın şəkildə nümayiş etdirir. Burada yetimlərin obasının qəfil və qüvvə ilə ələ keçirilməsi, müdafiəsiz qalanların aciz vəziyyətdə qalması əks olunur. "Ev sahibin qovar zor olsa qonaq" misalında isə qonağın ev sahibinə qarşı göstərdiyi təzyiq, zorla qalmaq istəyi əks olunur. Bu halda "qapsamaq" sözü, "zorla özünə saxlamaq" kimi də başa düşülə bilər. Beləliklə, "qapsamaq" sadəcə fiziki bir əməli deyil, həm də güc, təzyiq və ədalətsizliyi ifadə edən bir simvoldur.

Qısacası, "qapsamaq" sözünün mənası "zorla almaq, tutmaq, zəbt etmək"dən daha genişdir. O, həm də qəfillik, qüvvə, təcavüzkarlıq, ədalətsizlik və acizlik elementlərini özündə birləşdirir və ədəbiyyatda güclü təsir bağışlayan, rəngarəng imkanlar təqdim edən bir söz kimi öz mövqeyini saxlayır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz