Kəs sözü Azərbaycan dilində əsasən "əvəz" mənasında işlənsə də, daha geniş mənada "şəxs", "adam", "kimsə" kimi anlayışları da əhatə edir. Fars dilindən keçmiş bu söz, sadəcə bir insanı göstərməkdən daha çox, bəzən müəyyən xüsusiyyətlərə malik olan bir fərdi ifadə edir. Mətndə verilən misalda olduğu kimi, "səxavət olmayan kəsdə şücaət feli nadirdir" ifadəsi, kəsin yalnız fiziki varlığını deyil, həm də mənəvi keyfiyyətlərini vurğulayır. Yəni, kəs yalnız bir ad deyil, həm də onun xarakteri, davranışı, mənəvi dünyası ilə bağlıdır.
Lüğətlərdəki qısa izah, sözün bütün çalarlarını əks etdirmir. "Kərəmsiz kimsəni hər yerdə gördüm, bihünər gördüm" misalından da göründüyü kimi, "kəs" sözü bəzən məhz özünün mənfi keyfiyyətlərini önə çıxaran bir şəxsi ifadə etmək üçün işlədilir. Bu mənada kəs, yalnız bir "əvəz" olmayıb, müəyyən mənfi xüsusiyyətləri ilə seçilən bir insanı təsvir edir. Beləliklə, "kəs" sözü sadəcə bir isimdən çox, bir kontekstdə bir insanın həm xarici görünüşünü, həm də daxili aləmini əks etdirən bir vasitə kimi çıxış edir.
Qeyd etmək lazımdır ki, "kəs" sözünün işlənmə tezliyi müasir Azərbaycan dilində nisbətən azdır. Daha çox klassik ədəbiyyatda və ya daha köhnə üslublu yazı nümunələrində rast gəlinir. Ancaq sözün mənası və çalarlarını bilmək, dilin zənginliyini dərk etmək üçün vacibdir. Belə ki, bu sözün tarixi kökləri və istifadə kontekstləri onun əsl mənasını daha dolğun şəkildə ortaya qoyur.