izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Kərəntiləmə, "kərəntiləmək" fellərinin məsdər formasıdır. Kərəntiləmək isə əsasən, sərt, kobud və ya qaba səslə danışmaq, kobudluq etmək, qışqırmaq mənasında işlənir. Sözün kökü olan "kərənti" isə kobudluq, qaba səs, sərtlik kimi mənaları özündə ehtiva edir. Beləliklə, kərəntiləmə sadəcə səs tonuna deyil, həm də danışma üslubuna, nitqin emosional yüklənməsinə işarə edir.

Kərəntiləmə, sözün həm leksik, həm də kontekstual mənasına görə müxtəlif çalarlar daşıya bilər. Məsələn, əsəbləşmiş bir insanın kərəntiləməsi ilə hökmranlıq etmək istəyən birinin kərəntiləməsi arasında fərq var. Birinci halda, kərəntiləmə emosional partlayışın, ikincisində isə qəsdən və məqsədli şəkildə istifadə olunan bir üsul kimi görünə bilər. Bu fərqlər sözün işləndiyi cümlənin kontekstindən asılı olaraq dərk edilir.

Dilçilik baxımından kərəntiləmə, səs təhlili və fonetika ilə də əlaqəlidir. Çünki kərəntiləmənin əsas xüsusiyyəti səsin kobudluğu, sərtliyi və intensivliyidir. Bu sərtlik həm səsin tonunda, həm də nitqin ritmində özünü göstərə bilər. Buna görə də, kərəntiləməni sadəcə "qışqırmaq" kimi əvəz etmək həmişə dəqiq olmaz, çünki qışqırmaq hər zaman kərəntiləmə demək deyildir. Kərəntiləmə daha çox qəzəb, hiddət və ya nəzarəti itirmə əlaməti kimi qəbul edilə bilər.

Ümumiyyətlə, kərəntiləmə sözü Azərbaycan dilinin zəngin ifadə vasitələrindən biri olub, danışmanın emosional və psixoloji tərəflərini dəqiq ifadə etməyə imkan verir. Bu sözün düzgün anlaşılması və işlədilməsi nitqin aydınlığı və dəqiqliyi üçün mühümdür.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz