izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Kəmtər sözü fars mənşəli olub, əsasən klassik Azərbaycan ədəbiyyatında geniş istifadə olunmuşdur. Müasir Azərbaycan dilində istifadə tezliyi nisbətən az olsa da, mənası zəngin və çoxqatlıdır. Sadəcə "alçaq" və ya "aşağı" kimi tərcümə etmək onun mənasını tam əks etdirmir.

Əslində "kəmtər" sözü, fiziki olaraq aşağı və ya alçaq olmaqdan daha çox, sosial və ya mənəvi cəhətdən aşağı və ya zəif bir vəziyyəti ifadə edir. Bu, maddi ehtiyac içində olan, aciz və ya köməksiz bir şəxsi təsvir edə bilər ("miskin", "yazıq" mənaları). Lakin, bu yalnız maddi durumla məhdudlaşmır. Kəmtərlik həm də özünə qarşı təvazökarlığı, özünə həddindən artıq qiymət verməməyi də ifadə edə bilər. Belə bir şəxs öz qabiliyyətlərini və nailiyyətlərini gizlədə, özünü başqalarından aşağı qoya bilər.

Misal olaraq gətirilən "Leyli deməyin ki, nazənindir; Bir tirə kənizi-kəmtərindir" beytində "kəmtər" sözü Leylinin aşağı sosial təbəqəyə mənsub olduğunu, qulluqçu və ya xidmətçi olduğunu ifadə edir. Bu, həm onun maddi vəziyyətinin, həm də sosial statusunun aşağı olduğunu göstərir. Lakin, bu beytin kontekstindən asılı olaraq, "kəmtərlik" Leylinin təvazökarlığını və ya özünə hörmətsizliyini də bildirə bilər.

Beləliklə, "kəmtər" sözünün mənasını tam anlamaq üçün onun istifadə olunduğu kontekstin nəzərə alınması vacibdir. Sözün köhnəliyi və klassik ədəbiyyatda geniş istifadəsi onu müasir dil üçün bir qədər arxaik edə bilsə də, mənasının zənginliyi və çoxqatlılığı onu Azərbaycan dilinin lüğət xəzinəsində əhəmiyyətli bir yerə layiq edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz