Kəmərbənd (fars. كمربند) sözü Azərbaycan dilində belə izah edilir: belbağı, kəmər, qurşaq. Lüğətlərdəki bu qısa izah, kəmərbəndin zəngin mədəni və tarixi kontekstini tam əks etdirmir.
Kəmərbənd sadəcə bir geyim əşyası deyil, həm də sosial statusun, zənginliyin və hətta gücün simvoludur. Tarix boyu müxtəlif materiallardan – metaldan, dəriden, parçadan və hətta qiymətli daş-qaşlardan hazırlanan kəmərbəndlər, geyimə bəzək əlavə etməklə yanaşı, həm də praktik funksiyaları yerinə yetirmişdir. Məsələn, silah, pul və ya digər əşyaların daşınması üçün istifadə olunmuşdur.
Bayatı misalında olduğu kimi ("Oğlan gəlir enişdən; Kəmər-bəndi gümüşdən"), kəmərbəndin materialı və bəzəyi şəxsin var-dövlətini, sosial mövqeyini göstərir. Gümüş kəmərbənd zənginliyin və yüksək statusun simvoludur. Ancaq kəmərbəndin əhəmiyyəti yalnız materialları ilə məhdudlaşmır; onun üzərindəki naxışlar, oymalar və ya bəzəklər də müəyyən mədəni və dini simvolizmi daşıya bilər.
Müasir dövrdə kəmərbənd əsasən praktiki məqsədlər üçün – paltarları bədəndə saxlamaq üçün istifadə olunsa da, dizayn və moda sənayesində hələ də əhəmiyyətli yer tutur. Müxtəlif üslublarda, materiallardan və rənglərdən hazırlanan kəmərbəndlər geyimə şık bir görünüş verir və ümumi stilə uyğunlaşdırıla bilər. Beləliklə, kəmərbənd sadəcə bir geyim əşyası olaraq qalmayaraq, zəngin tarixi, mədəni və estetik əhəmiyyətə malikdir.