izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Kəcmədar sifəti, farsca "kəc" (əyri, əks, qarşı) və ərəbcə "mədar" (dayaq, əsas, söykənək) sözlərindən əmələ gəlmiş mürəkkəb bir söz olub, əsasən klassik ədəbiyyatda istifadə olunur. Müasir Azərbaycan dilində istifadəsi o qədər də geniş deyil.

Ən dəqiq mənası, birisinin istək və arzularına, niyyətinə və ya gözləntilərinə tamamilə zidd hərəkət etmək, onun əksinə davranmaq deməkdir. Kəcmədar insan özündən gözlənilməyən, gözlənilən davranışın əksini edən birisi olur. Bu əks hərəkət sadəcə bir fikir ayrılığı deyil, bilərəkdən və ya bilməyərəkdən istəkləri və gözləntiləri pozmağa yönəlmiş bir davranışdır.

Məsələn, birinin köməyinə ehtiyacı varkən, kəcmədar davranış onun köməyə ehtiyacını qəsdən görməmək, hətta əksinə, ona mane olmaq ola bilər. Və ya, birisinin müəyyən bir işi görməsini istəyərkən, kəcmədar şəxs bu işi etməkdən imtina etməklə yanaşı, hətta əksinə hərəkət edərək, o işə mane ola bilər. Beləliklə, kəcmədar sözü təkcə istəyə zidd hərəkəti deyil, həm də bu əks hərəkətin səbəb olduğu mənfi nəticələri də özündə əks etdirir.

Göstərilən misal (“Mansur axırıncı dəfə fələkdən şikayət etmək üçün ağlar gö…”) kəcmədar sözünün istifadəsinə aydınlıq gətirmir. Çünki Mansurun ağlaması onun fələkdən şikayət etməsi deməkdir, yəni öz arzusunu yerinə yetirməsidir. Lakin, əgər burada "fələk"in (təqdir) istəyinin əksinə bir hərəkət nəzərdə tutulursa, məsələn, fələk onun ağlamasını istəmir, amma o yenə də ağlayırsa, bu zaman kəcmədar sözü daha uyğun ola bilər. Lakin bu, kontekstdən asılıdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz