Katarakt (yun. katarraktes – şəlalə) tibbdə göz büllurcuğunun şəffaflığını itirməsi, buludlanma və ya donuqlaşması ilə xarakterizə olunan bir xəstəlikdir. Bu, görmə qabiliyyətinin tədricən zəifləməsinə və hətta tam korluğa səbəb ola bilər. Adının mənşəyini yunanda "şəlalə" sözündən götürən katarakt, əslində, gözdəki buludlu görüntünün şəlalənin axar sularının yaradığı bulanıqlığa bənzədilməsindən irəli gəlir.
Büllurcuq, gözün irisi ilə tor pərdəsi arasında yerləşən və gözü fərqli məsafələrdəki obyektlərə fokuslamağa imkan verən şəffaf, linza formasındakı bir quruluşdur. Katarakt zamanı büllurcuğun tərkibindəki zülallar əmələ gəlir və bir-birinə yapışaraq onun şəffaflığını azaldır. Bu da işıq şüalarının tor pərdəsinə düzgün düşməsinə mane olur və görmə qabiliyyətini pozur.
Xəstəliyin inkişafı yavaş və tədricən baş verir. Əvvəlcə görmə qabiliyyətinin azalması, işıqlandırma dəyişikliklərinə adaptasiyanın çətinləşməsi, gözlərdə bulanıqlıq kimi əlamətlər müşahidə edilə bilər. Sonrakı mərhələlərdə isə görmə kəskin şəkildə azalır, rənglərin solğunlaşması, gözlərdə parlaqlıq və ya halo effekti kimi əlamətlər əlavə olunur. Xalq arasında “mirvari” kimi tanınan bu xəstəliyin müalicəsi yalnız cərrahi əməliyyat yolu ilə mümkündür. Cərrahi əməliyyat zamanı zədələnmiş büllurcuq çıxarılır və yerinə süni büllurcuq qoyulur.
Kataraktın inkişafında yaş, genetik meyl, diabet, yüksək təzyiq, günəş şüalarına həddindən artıq məruz qalma, bəzi dərmanların qəbulu və digər amillər rol oynaya bilər. Erkən diaqnoz və müalicə görmə qabiliyyətinin tam itirilməsinin qarşısını almaqda çox vacibdir. Mütəmadi göz müayinələri, xüsusilə yaşlı insanlarda, kataraktın erkən aşkarlanması və müalicəsinin əsasını təşkil edir.