İstemal sözü ərəb mənşəli olub, "işlətmək", "istifadə etmək" və "tətbiq etmək" mənalarını əhatə edir. Sadəcə bir şeydən faydalanmaq deyil, həm də onu müəyyən bir məqsədlə, planlı şəkildə tətbiq etmək, hədəfə yönəltmək anlayışını özündə birləşdirir. Məsələn, bir dərmanı istəmal etmək, sadəcə onu qəbul etmək deyil, müalicə məqsədi ilə, həkimin tövsiyələrinə uyğun olaraq istifadə etmək deməkdir.
Sözün mənası kontekstdən asılı olaraq müxtəlif çalarlar qazana bilər. Məsələn, “resurslardan istəmal etmək” deyəndə, resursların səmərəli və məqsədyönlü istifadəsindən, onlardan maksimum fayda əldə etməkdən bəhs olunur. "Texnologiyanı istəmal etmək" isə, yeni texnologiyaların tətbiqi və onlardan istehsalatda, elmdə və ya gündəlik həyatda səmərəli şəkildə yararlanmaq kimi başa düşülə bilər.
Mirzə Fətəli Axundzadənin əsərlərindən götürülmüş nümunədəki “On gün ki siz dərman istəmalına məşğul olacaqsınız…” ifadəsi dərmanın müalicə məqsədilə sistematik və davamlı şəkildə istifadəsini vurğulayır. Bu, sadəcə dərmanı qəbul etməkdən daha çox, müalicə prosesinə fəal şəkildə qoşulmağı, həkimin tövsiyələrinə əməl etməyi ifadə edir. Beləliklə, istəmal sözü, passiv istifadədən fərqli olaraq, aktiv və məqsədyönlü istifadəni ifadə edən daha güclü bir termindir.
Qeyd etmək lazımdır ki, istəmal sözü müasir Azərbaycan dilində daha az işlənsə də, ədəbiyyatda, xüsusilə də klassik ədəbiyyatda tez-tez rast gəlinir və söz ehtiyatımızın zənginliyini göstərir.