İrticapərəstlik, köhnəliyin, geriliyin, keçmişin ideallaşdırılmasına və müasirlikdən imtina edilməsinə meyl edən, hətta buna çalışa bəzi qruplar tərəfindən təbliğ olunan bir ideoloji və ya siyasi mövqedir. Sadəcə "keçmişə qayıdış" istəyindən daha çox, irticapərəstlik adətən mövcud quruluşun dəyişdirilməsinə qarşı çıxır və sosial, siyasi və ya dini dəyişiklikləri tənqid edərək cəmiyyətin köhnə, ənənəvi quruluşuna qayıtmağı təbliğ edir.
İrticapərəstlik, "irtica" sözündən törəmişdir və özündə geriyə doğru hərəkət, köhnəyə qayıdış mənasını daşıyır. Lakin bu, sadəcə nostalji və ya keçmişə olan həsrət deyil; bir çox hallarda siyasi və ya dini bir proqramla əlaqəlidir və hətta zorakılığa əsaslanan metodlarla müasir dəyişikliklərin qarşısını almağa çalışır. Belə ki, irticapərəst düşüncə tərzi, proqressiv düşüncəyə qarşı çıxaraq, cəmiyyətin inkişafını əngəlləyir və özünəməxsus "qızıl dövr"ü gerçəkləşdirməyə çalışır.
İrticapərəstlik müxtəlif tarixi dövrlərdə və müxtəlif mədəniyyətlərdə fərqli formalarda ortaya çıxmışdır. Dini fundamentalizm, milliyyətçilik və ya konservatizm kimi ideologiyaların aşırı formada təzahürü olaraq irticapərəst hərəkatlar cəmiyyətin intellektüal, sosial və siyasi həyatına təsir göstərərək inkişafı yavaşlatır, bəzən isə tamamilə dayandırır. Buna görə də, irticapərəstlik sadəcə bir tarixi fenomen deyil, həm də müasir dünyanın qarşılaşdığı mürəkkəb və təhlükəli bir problemdir.
Qeyd etmək lazımdır ki, hər hansı bir ənənənin və ya dəyərin qorunması avtomatik olaraq irticapərəstlik kimi qiymətləndirilməməlidir. Əsas fərq, dəyişikliklərə qarşı çıxışın metodlarında və niyyətlərindədir. Əgər dəyişikliklərə qarşı çıxış zorakılığa və təqiblərə əsaslanırsa və cəmiyyətin inkişafına mane olursa, onda bu irticapərəstlik kimi qiymətləndirilə bilər.