İrticapərəst sözü ərəb mənşəli "irtica" və fars mənşəli "pərəst" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. "İrtica" geri qayıtma, əvvəlki vəziyyətə qayıtma, köhnə adətlərə və sistemlərə bağlılıq mənasını verir. "Pərəst" isə sevən, tərəfdar, bağlı olan mənasındadır. Beləliklə, irticapərəst, köhnə, geriyə doğru inkişafa, əvvəlki, adətən geridə qalmış sosial-siyasi quruluşa, dəyərlərə və ideologiyalara bağlı olan, onları müdafiə edən və onların bərpasını istəyən şəxsi ifadə edir.
İrticapərəstlik, ümumiyyətlə, ictimai tərəqqiyə, demokratikləşməyə və müasir dəyərlərə qarşı çıxan bir ideologiyanın ifadəsidir. Bu ideologiyanın tərəfdarları tez-tez müasir dünyanın dəyişikliklərinə qarşı müqavimət göstərir və cəmiyyətin köhnə, ənənəvi qaydalar və normalar əsasında idarə olunmasını istəyirlər. Bu, bəzən dini fundamentalizm, milliyətçilik və ya digər mühafizəkar ideologiyalar ilə əlaqələndirilə bilər.
İrticapərəstlik, tarix boyu müxtəlif cəmiyyətlərdə özünü göstərmişdir və onun təzahür formaları da müxtəlif ola bilər. Bəzən passiv müqavimət, bəzən isə daha aqressiv və zorakı üsullar tətbiq edilə bilər. Bu səbəbdən irticapərəstlik yalnız bir fikir deyil, həm də sosial və siyasi hərəkətlərin arxasında duran bir ideologiyadır. İrticapərəstlərin əsas hədəfi, mövcud quruluşu dəyişdirmək və əvvəlki vəziyyətə qayıtmaqdır, hətta bu, cəmiyyətin tərəqqisinə və inkişafına mane olsa belə.
Maraqlı bir məqam odur ki, "irtica" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq müxtəlif şəkildə interpretasiya edilə bilər. Bəzi hallarda, "irtica" sadəcə ənənələrə bağlılığı ifadə edir, digər hallarda isə geridə qalmış, reaksiyona düşmüş bir ideologiyanı ifadə edir. Bu səbəbdən, "irticapərəst" sözündən istifadə edərkən, onun hansı mənada işlədildiyini aydınlaşdırmaq vacibdir.