izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Infinitiv (latıncadan gələn bir termindir) Azərbaycan dilçiliyində məsdər kimi tanınır. Əslində "infinitiv" sözünün özü də latın dilindən gələn "infinītus" sözündən törəyib və "sonsuz", "məhdudiyyətsiz" mənalarını verir. Bu terminin məsdər üçün seçilməsinin səbəbi, məsdərin fellərin əsas formasını, zaman, şəxs və əmrdən azad halını təmsil etməsidir; yəni o, hər hansı bir qrammatik məhdudiyyətə tabe deyildir.

Məsdər, fellərin əsas, qeyri-şəxsi formasını ifadə edən, fellərin leksik mənasını özündə tam saxlayan, ancaq əməlin vaxtını, şəxsini və əmr formasını bildirməyən söz formasıdır. Başqa sözlə desək, məsdər feilin əsas leksik mənasını özündə cəmləşdirərək, həmin əməlin adını ifadə edir. Misal üçün, "oxumaq" sözü hər hansı bir müəyyən vaxtda, müəyyən şəxsdə baş verən hərəkəti deyil, sadəcə olaraq "oxu" hərəkətinin özü barədə danışır.

Məsdərin cümlədəki funksiyası müxtəlif ola bilər. O, cümlədə məsdər kimi (məsələn, "Oxumaq maraqlıdır."), isim kimi (məsələn, "Oxumaq mənim hobbiimdi."), xəbər kimi (məsələn, "Mənim arzum həkim olmaqdır.") və ya təklif kimi (məsələn, "Gəlin birlikdə kitab oxuyaq.") işlənə bilər. Bu müxtəliflik məsdərin dil quruluşundakı çoxşaxəli funksiyasını və əhəmiyyətini göstərir.

Qeyd etmək lazımdır ki, bəzi dillərdə, məsələn, ingilis dilində, infinitivin özünəməxsus qrammatik əlamətləri (məsələn, "to" hissəciyi) vardır. Azərbaycan dilində isə məsdər bu kimi əlavə formalara malik deyildir, ancaq kontekstə və cümlədəki yerinə görə funksiyasını dəyişir. Bu, Azərbaycan dilinin morfoloji xüsusiyyətlərinə dair əlavə məlumat verir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz