İlxıbaşılıq sözü, Azərbaycan dilində, əsasən, qədim türk tayfalarının ictimai-siyasi quruluşunda mühüm yer tutan ilxıçılıq anlayışı ilə sıx bağlıdır. Sadəcə “ilxıçılıq”ın başçılıq və ya rəhbərlik formasını ifadə etməkdən daha geniş bir mənaya malikdir.
İlxıbaşılıq, yalnız bir qrup ilxıya rəhbərliyi deyil, həm də bu qrupun idarəetmə sistemini, iyerarxiyasını, hüquq və vəzifələrini, hətta mədəniyyət və adət-ənənələrini əhatə edən daha mürəkkəb bir anlayışdır. Bu sistemdə ilxıbaşının rolu, sadəcə əmrlər verməkdən kənara çıxır; o, qəbilənin və ya tayfanın rifahı, təhlükəsizliyi və inkişafı üçün strateji qərarlar qəbul edir, münaqişələri həll edir, ədaləti təmin edir və xarici əlaqələri idarə edirdi.
Tarixi mənbələrə əsasən, ilxıbaşılığın xarakteri zaman və məkana görə dəyişə bilirdi. Bəzi hallarda, ilxıbaşılıq irsi idi, ata-babadan oğula keçirdi; digər hallarda isə seçki yolu ilə müəyyən edilirdi. İlxıbaşının səlahiyyətləri də müxtəlif səviyyələrdə ola bilərdi - bəzi hallarda demək olar ki, mütləq hakimiyyətə malik idilər, digər hallarda isə qəbilə şuralarının və ağsaqqalların qərarları ilə məhdudlaşdırılırdılar.
Beləliklə, ilxıbaşılıq sadəcə bir vəzifə və ya titul deyil, qədim türk cəmiyyətinin siyasi, sosial və iqtisadi quruluşunun ayrılmaz bir hissəsi olub, həmin cəmiyyətin necə təşkil olunduğunu, necə idarə olunduğunu və necə inkişaf etdiyini anlamaq üçün çox vacib bir anlayışdır. Bu anlayışın daha dərindən öyrənilməsi türk tarixi və etnoqrafiyası üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.