İlhamlanmaq fərdi yaradıcılıq prosesinin əsasını təşkil edən, qəfil və güclü bir duyğu dalğasıdır. Sadəcə "ilhama gəlmək" və ya "vəcdə gəlmək"dən daha çox, daxili bir enerji axını, düşüncələrin və hisslərin qeyri-adi bir sürətlə axmasıdır. Bu, yaradıcı şəxsiyyətin daxilində yaranan, onu hərəkətə gətirən və yeni ideyaların, əsərlərin meydana gəlməsinə səbəb olan bir prosesdir.
İlhamlanma anı, yaradıcı insan üçün həm mistik, həm də intensiv bir təcrübədir. Bu, sadəcə ruhlanmaqdan daha dərin və dəyişkən bir haldır. Bəzən qəfil, gözlənilməz bir şəkildə gəlir, bəzən isə uzun müddət davam edən bir əmək və axtarışdan sonra özünü göstərir. Gözəl bir mənzərə şairi ilhamlandıra bilər, ancaq ilhamın mənbəyi sonsuzdur: bir musiqi parçası, bir insanın hərəkəti, bir kitab, xatirələr, hətta bir anlıq sakitlik də yaradıcı ruhu hərəkətə gətirə bilər.
İlhamlanma, yaradıcı prosesin qığılcımıdır, lakin öz-özlüyündə yetərli deyil. İlhamlanan insan bu enerjini idarə etməli, onu əsərinə çevirməlidir. Bu, sənətkarın bacarığı, səbri və davamlı əməyinin nəticəsidir. İlham, yaradıcılığın yanacağıdır, ancaq maşın öz-özlüyündə hərəkət etməz; sürücü - sənətkar lazımdır.
Beləliklə, ilhamlanmaq sadəcə bir duyğu deyil, yaradıcı fəaliyyətin mürəkkəb və dərin bir tərəfidir. Bu, bir anlıq vəcd halından çox daha çox, yaradıcılığın enerji mənbəyidir, onun məhsuldarlığının əsasını təşkil edir.