İlhamlanma, "ilhamlanmaq" feilindən törəmiş bir isimdir. Sadəcə bir sözün fəal formasından əmələ gəlmiş bir isim deyil, dərin mənalı və çoxşaxəli bir anlayışı əks etdirir. İlhamlanma, yaradıcı bir prosesin əsasını təşkil edən, gözlənilməz və qəfil bir şəkildə ortaya çıxan, fikir, duyğu və ya düşüncə axınının təsiri ilə meydana gələn bir vəziyyətdir.
Bu vəziyyət, yaradıcılığın hər hansı bir sahəsində - ədəbiyyatdan musiqiyə, rəssamlıqdan elmə qədər - əsas rol oynayır. İlhamlanma anında insan yeni fikirlərə, yenilikçi həllərə, əvvəllər qavranılmayan əlaqələrə çatır. Bu, sadəcə bir "fikir gəlməsi" deyil, daha çox bir kəşf, bir aydınlanma, bir növ "açıqlama"dır.
İlhamlanmanın mənbəyi müxtəlif ola bilər: təbiət gözəlliyi, incəsənət əsərləri, insanlarla qarşılaşmalar, hətta adi bir hadisə, bir yuxu və ya hətta qəfil bir səs-küy belə ilhamlanmaya səbəb ola bilər. Bu mənbə şüurlu şəkildə axtarıla bilər, lakin çox vaxt gözlənilmədən, təsadüfi şəkildə ortaya çıxır. İlhamlanma anında, şüur, bəzən özü də bu prosesin iştirakçısı olaraq deyil, daha çox passiv bir müşahidəçi kimi qalır.
Maraqlı bir tərəfi də budur ki, ilhamlanma daimi və sabit bir hal deyildir. O, gəlib keçər, bir anda parlaq bir şəkildə ortaya çıxar və sonra yenidən yox ola bilər. Ona görə də yaradıcı insanlar bu anları tutmaq, qeyd etmək və sonradan istifadə etmək üçün özlərinə xüsusi üsullar inkişaf etdirirlər. İlhamlanma bir hədiyyədir, bəlkə də ən əhəmiyyətli və qiymətli hədiyyələrdən biridir, lakin heç də həmişə əldə edilə bilən bir şey deyildir. Bu, səbr, çalışma və davamlı yaradıcı fəaliyyət tələb edir.