izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

İbarəpərdaz sözü ərəb mənşəli "ibarə" (ifadə, söz) və fars mənşəli "pərdaz" (bəzək, tərtib, düzəliş) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Bu birləşmənin mənası da sözlərin mənasından aydın görünür: sözlərinə, ifadələrinə xüsusi bəzək və tərtib verən, danışıq və yazı üslubunda qəliz ifadələrə üstünlük verən şəxs.

İbarəpərdazlığı sadəcə "qəliz söz işlətməyi sevən adam" kimi tərif etmək az qala onun mahiyyətini tam əks etdirmir. Çünki ibarəpərdazın məqsədi sadəcə qəliz sözləri işlətmək deyil, daha çox öz ifadəsinə, danışıq və ya yazı üslubuna xüsusi bir gözəllik, təmkin və ya bəzək qatmaqdır. Bu, bəzən zəriflik və incəliklə, bəzən isə sünilik və söz oyunlarına meyl ilə müşayiət oluna bilər.

İbarəpərdazlıq, ədəbi üslubların təkamülündə müəyyən mərhələlərdə özünü göstərən bir hadisədir. Bəzi ədəbi dövrlərdə, xüsusən də qəliz ifadələrin və metaforaların çoxluğunun qiymətləndirildiyi ədəbi ənənələrdə, ibarəpərdazlıq ədəbi keyfiyyət kimi qəbul edilə bilər. Lakin həddindən artıq ibarəpərdazlıq, anlaşılmazlığı, süniliyi və mənaların qarışığını doğura bilər, bununla da məqsədin əksinə bir təsir yaradır.

Müasir ədəbiyyatda aydınlıq və sadəliyə üstünlük verilir. Buna baxmayaraq, ibarəpərdazlıq tam olaraq yox olmamışdır. Ədəbiyyatda, xüsusilə də şeir və ya ədəbi tənqid kimi sahələrdə, müəyyən dərəcədə ibarəpərdazlıq ifadənin bədii təsirini artırmaq üçün istifadə oluna bilər. Əsas odur ki, bu, anlaşılmazlığın və süniyyətin səviyyəsini keçməsin.

Beləliklə, ibarəpərdaz, öz ifadəsinə bəzək qatmaq, danışığının və ya yazısının gözəlliyini artırmaq məqsədilə qəliz və təmtəraqlı ibarələr işlətməyi sevən, bu yolla öz ifadəsinə xüsusi bir kolorit verməyə çalışan insandır. Ancaq bu xüsusiyyətin həddini aşmaq, ünsiyyətin maneə törədəcək qədər mürəkkəbləşməsinə gətirib çıxarır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz