izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

İbarəbazlıq sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində ibarəpərdazlıq ilə sinonim kimi izah olunsa da, daha dərin bir mənaya malikdir. Sadəcə gözəl və bəzəkli ifadələr işlətmək deyil, daha çox fikrin boşluğunu, zəifliyini və ya tamamilə yoxluğunu gözəl sözlərin, ifadələrin arxasına gizlətmək cəhdini ifadə edir.

F. Köçərlinin də qeyd etdiyi kimi, ibarəbazlıq fikrin səthi və boşluğuna işarə edir. Sözün mahiyyəti, mövzunun əsasını təşkil edən düşüncənin zəifliyi və ya olmamasıdır. Bu zəifliyi ört-basdır etmək üçün isə ustalıqla seçilmiş, bəzən həddindən artıq bədii və heyranedici görünən sözlər və ifadələr işlədilir. Beləliklə, ibarəbazlıq, məzmun yoxdursa, formasına yapışmaq, xarici gözəlliyə sığınmaq deməkdir.

İbarəbazlıq, bədii ədəbiyyatda, siyasi nitqlərdə və hətta gündəlik danışıqlarda da rast gəlinə bilər. Həddindən artıq metafora, təşbeh, söz oyunları və bədii vasitələrin məqsədəuyğunsuz və həddən artıq istifadəsi ibarəbazlığın əsas göstəricilərindəndir. Bu zaman ifadələr o qədər dəbdəbəli və mürəkkəb olur ki, əsl məna itib-batır, dinləyicinin və ya oxucunun diqqəti məzmun əvəzinə formaya yönəlir.

Nəticədə, ibarəbazlıq, fikrin əsl mahiyyətini gizlətmək üçün istifadə edilən bir növ "ədəbi fırıldaqçılıq" kimi qiymətləndirilə bilər. Həqiqi dəyəri olmayan fikirləri sözlərin sehrli gücü ilə "gözəl" göstermək cəhdidir. Ona görə də, ibarəbazlıq həm mənfi, həm də tənqidi bir konnotasiya daşıyır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz