Hürufilik, XIV əsrdə Azərbaycan torpaqlarında meydana gəlmiş mistik-ezoterik bir təriqətdir. Bu təriqət, özünün əsasını Quranın hərflərinin, daha doğrusu, onların fonetik və numeroloji dəyərlərinin simvolik təfsir və təhlilinə qurmuşdur. Hürufilər inanırdılar ki, Quranın hər bir hərfi ilahi sirləri özündə əks etdirir və bu sirləri dərk etməklə insan mükəmməllik və ilahi həqiqətə çata bilər.
Təsəvvüfün təsirləri altında formalaşan Hürufilik, Quran ayələri və hərfləri ilə əlaqəli geniş bir simvolizm sistemi inkişaf etdirmişdir. Onlar hərflərin sayını, ardıcıllığını, fonetik xüsusiyyətlərini və hətta qrafik formalarını müxtəlif metafizik mənalarla əlaqələndirirdilər. Bu, hərflərin sadəcə səs vahidləri deyil, eyni zamanda ilahi enerjilərin və kainatın gizli qanunlarının ifadəsi olduğuna olan inancına söykənirdi.
Hürufiliyin əsas nümayəndələri arasında Fəzlullah Nəimi (və ya Fəzlullah əl-Hurufî) xüsusi yer tutur. Onun təlimləri bir çox mübahisələrə və fərqli yorumlara səbəb olmuşdur. Hürufilik yalnız hərflərin təfsirinə deyil, həmçinin kosmologiya, gnostizm və sufizm kimi müxtəlif fəlsəfi və dini cərəyanlardan da təsirlənmiş, özünəməxsus bir sintez yaratmışdır.
Tarix boyu Hürufiliyin təsiri müxtəlif olmuş, bəzi dövrlərdə geniş yayılarkən, bəzi dövrlərdə isə təqiblərə məruz qalmışdır. Bu təriqət ətrafında yaranan mübahisələr və onun mistik xarakteri haqqında məlumatların azlığı bu gün də Hürufiliyin tam olaraq anlaşılmasını çətinləşdirir. Lakin, XIV əsr Azərbaycan mədəniyyətinin və dini-fəlsəfi düşüncəsinin zəngin və mürəkkəb bir təzahürü kimi Hürufiliyi araşdırmaq, tariximizi daha dərin başa düşməyimizə kömək edə bilər.