izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Hürufi: (ər. حروفی - ḥurūfī) Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində əsasən "Hürufilik təriqəti tərəfdarı" kimi izah olunsa da, bu terminin mənası daha geniş və dərin bir kontekstdə anlaşıla bilər. Sadəcə bir təriqət üzvü olmanın xaricində, "Hürufi" sözü həm də mistik, simvolik və poetik bir düşüncə tərzinin ifadəsidir. XV əsrdə Anadolu'da meydana gələn Hürufilik, İslam mistisizminin əsaslarından biri olan Sühreverdiyyə təriqətinin təsiri altında formalaşmış, əlifbanın hərflərinə ilahi mənalar yükləyən bir fəlsəfi və ədəbi məktəbdir.

Hürufiliyə görə, Allahın adı və sifətləri əlifbanın hərflərində gizlidir. Bu hərflərin müxtəlif tərkibləri və kombinasiyaları vasitəsilə kainatın sirrləri, ilahi həqiqət və insanın mənəvi kamilliyə çatması yolları aşkar edilə bilər. Yəni, hərflər sadəcə əlaqə vasitəsi deyil, ilahi varlığın təzahürüdür. Bu baxımdan, Hürufilik, həm mistik bir təsəvvür, həm də poetik bir yaradıcılıq metodu olmuşdur.

Hürufi şairlər, əsərlərində bu fəlsəfi baxışı əks etdirərək, hərfləri və sözləri simvolik olaraq istifadə edər, onlara gizli mənalar yükləyərək, ilahi sirləri ifadə etməyə çalışardılar. Onların şeirləri, yalnız estetik bir dəyər daşımaqla yanaşı, həm də mistik bir dərsi və ilahi həqiqətin açıqlanması üçün bir yol olaraq qəbul edilirdi. Bu səbəbdən, Hürufi ədəbiyyatı, klassik Azərbaycan ədəbiyyatında özünəməxsus bir yer tutur və həmişə alimlərin maraq dairəsində olmuşdur.

Qısacası, "Hürufi" termini sadəcə bir təriqət mənsubiyyətini deyil, dərin bir fəlsəfi sistemi, unikal bir poetik dili və mistik bir düşüncə tərzinin birliyini ifadə edir. Bu tərif, lüğətlərdəki sadə izahdan daha çox kontekstin zənginliyini və Hürufiliyin ədəbiyyata təsirini əks etdirir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz