Hürkütmə sözü, "hürkütmək" fellindən törəmiş bir isimdir və əsasən qəfil, gözlənilməz bir hadisənin, səsin və ya görünüşün insanı və ya heyvanı qorxuya salması, silkələməsi, qəfil tərpənməsinə səbəb olması mənasını verir. Sadəcə "qorxu" deyil, qorxunun fiziki təzahürünü, ani reaksiyanı ifadə edir. Bir növ "sarsıntı", "təkan" və ya "çırpınma" kimi də təsəvvür edilə bilər.
Hürkütmənin səbəbi müxtəlif ola bilər: birdən-birə açılan qapı, gözlənilməz bir səs, qaranlıqda bir şeyin hərəkəti, qəflətən görünən bir heyvan və s. Bu səbəblər nəticəsində yaranan hürkütmə, bədəndə ani bir gərginlik, ürək döyüntüsünün sürətlənməsi, nəfəsin tutulması kimi fiziki əlamətlərlə müşayiət oluna bilər. Həmçinin, hürkütmə insanı qısa müddətli şok vəziyyətinə sala bilər.
Hürkütmə, sadəcə bir fiziki reaksiya deyil, eyni zamanda emosional bir vəziyyətin də ifadəsidir. Qorxu hissinin qəfil ortaya çıxması və bədəndəki təsirləri ilə xarakterizə olunur. İnsanların hürkütməyə reaksiyası fərqli ola bilər; bəziləri olduqca güclü reaksiya verərkən, bəziləri nisbətən sakit qala bilərlər. Bu fərqlər, şəxsin temperamentinə, keçmiş təcrübələrinə və hadisənin şiddətinə bağlıdır.
Ədəbiyyatda hürkütmə, personajların daxili dünyalarını və duyğularını təsvir etmək üçün tez-tez istifadə olunan bir vasitədir. Qəfil və gözlənilməz bir hadisənin yarada biləcəyi qorxu və təəccüb hisslərini daha canlı və təsirli şəkildə oxucuya çatdırmaq üçün ədəbi üslubda hürkütmənin təsvirinə xüsusi diqqət yetirilir.
Ümumiyyətlə, "hürkütmə" sözü, sadə bir mənadan daha çox şey ifadə edir. O, qorxu, təəccüb, şok və fiziki reaksiyaların birləşməsini təmsil edir və həm gündəlik dilin, həm də ədəbiyyatın zəngin bir hissəsidir.