Gözətlənmək sözü, Azərbaycan dilində geniş mənada "diqqətlə izlənmək, müşahidə olunmaq" mənasını ifadə edir. Sadəcə "baxmaq"dan fərqli olaraq, gözətlənmək daha sistematik, qəsdən və məqsədyönlü bir müşahidəni nəzərdə tutur. Bu, passiv bir proses deyil, çünki gözətləyən subyektin fəal iştirakını tələb edir. Gözətləyən, obyektin hərəkətlərini, davranışlarını, dəyişikliklərini diqqətlə izləyir və qeyd edir.
Gözətlənmənin müxtəlif səviyyələri və kontekstləri vardır. Məsələn, elmi tədqiqatlarda bir hadisənin gözətlənməsi, həkim tərəfindən xəstənin vəziyyətinin gözətlənməsi, polis tərəfindən şübhəli şəxsin gözətlənməsi və ya hətta bir bitkinin böyüməsinin gözətlənməsi kimi fərqli sahələrdə istifadə edilə bilər. Hər bir halda, gözətlənmənin məqsədi, obyekt haqqında daha dəqiq və ətraflı məlumat əldə etməkdir.
Lüğətdəki sadə "bax gözlənmək" ifadəsi, gözətlənmənin mahiyyətini tam əks etdirmir. Çünki bu ifadə yalnız passiv bir baxışı əks etdirir, halbuki gözətlənmə fəal bir prosesdir. Gözətlənmə zamanı yalnız baxmaq deyil, həm də təhlil etmək, müqayisə etmək, qeyd etmək kimi əlavə fəaliyyətlər də həyata keçirilir. Bu baxımdan, gözətlənmənin nəticələri, sadə müşahidədən əldə edilən nəticələrdən daha dəqiq və etibarlı olur.
Maraqlı bir məqam da budur ki, "gözətlənmək" sözü həm müsbət, həm də mənfi kontekstlərdə istifadə oluna bilər. Elmi tədqiqatlar üçün zəruri olan bir proses kimi müsbət mənada, şübhəli şəxslərə qarşı istifadə edildikdə isə mənfi mənada işlədilə bilər. Bu, sözün kontekstdən asılı olaraq mənasının dəyişməsini göstərir.