Heparin (yun. ηπαρ - qara ciyər) tibbdə geniş tətbiq olunan, qanın laxtalanmasının qarşısını alan bir antikoaqulyant dərman preparatıdır. Onun adı qara ciyərdən götürülüb, çünki ilk dəfə bu orqanda aşkar edilib. Müasir tibbdə heparin, əsasən, qan laxtalarının əmələ gəlməsinin qarşısını almaq və ya mövcud laxtaları parçalamaq üçün istifadə olunur.
Heparinin təsiri, qan laxtalanma prosesində mühüm rol oynayan bir neçə faktorun aktivliyini blok etməsinə əsaslanır. Xüsusilə, o, trombinin (fibrinogeni fibrinə çevirən və qan laxtasının əmələ gəlməsinə səbəb olan ferment) fəaliyyətini maneə törədir. Bu sayədə qan daha axıcı olur və laxtalanma riski azalır. Heparinin fəaliyyət mexanizmi onun qan plazmasının bir hissəsi olan antitrombin III ilə birlikdə işləməsinə əsaslanır. Antitrombin III, bir sıra laxtalanma faktorlarının, o cümlədən trombinin aktivliyini neytrallaşdırır və heparin bu prosesi sürətləndirir.
Heparin müxtəlif formalarda, məsələn, inyeksiya üçün məhlul, dəriyaltı enjeksiyon üçün preparatlar və ya damardan tətbiq üçün konsentratlar şəklində mövcuddur. Onun tətbiqi, həmçinin, xüsusi tibbi göstərişlərə və həkimin təyinatına əsaslanır. Müalicə zamanı qan axıcılığını daim monitorinq etmək çox vacibdir, çünki heparin qanaxma riskinin artmasına səbəb ola bilər. Buna görə də, heparin qəbul edən xəstələrin diqqətli müşahidə altında olması vacibdir və hər hansı bir qanaxma əlaməti müşahidə olunarsa, dərhal həkimə müraciət etməlidirlər.
Qeyd etmək lazımdır ki, heparin, onun güclü təsiri nəzərə alınaraq, yalnız həkim təyinatı ilə istifadə olunmalıdır və öz-özünə müalicə heç vaxt məsləhət görülmür. Hər hansı bir dərman kimi, heparin də bir sıra yan təsirlərə səbəb ola bilər. Bu yan təsirlər, qanaxma, allergik reaksiyalar, trombositopeniya (qan laxtalarının əmələ gəlməsi üçün lazım olan trombositlərin sayının azalması) və s. ola bilər. Heparinin effektiv və təhlükəsiz istifadəsi yalnız peşəkar tibbi nəzarət altında təmin edilə bilər.