Gentumanlı sözü Azərbaycan dilində əsasən qadınlar üçün işlənən, bir çox mənaları özündə birləşdirən maraqlı bir termindir. Əvvəlcə, sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "gentuman" sözünün "tuman" sözündən törədiyini görürük. "Tuman" qaranlıq, bilinməzlik, qeyri-müəyyənlik mənasını daşıdığı kimi, burada da qadının özünü gizlətməsi, gizli qalması, bəlkə də özünü aşkar etməməsi ilə bağlı bir çağrışım yaradır.
Birinci mənası, sözün əsl mənasında, "tumanı gen olan, gen tuman geymiş (qadın haqqında)" şəklində izah olunur. Bu, həm dəb, həm də simvolik bir məna daşıyır. Gen tumanlar əvvəllər qadınların zənginliyin, var-dövlətin, hətta gizlinin simvolu kimi geyindiyi uzun və geniş paltarlar idi. Beləliklə, "gentumanlı" qadının bu paltarları geyməsi ilə bağlı bəzəkli, zəngin bir görünüşü təsvir edir. Ancaq bu sadəcə xarici görünüşlə bağlı deyil; daha dərin bir məna daşıyır.
İkinci mənası isə, məcazi olaraq, "geridə qalmış, avam, cahil, mədəniyyətsiz (qadın haqqında)" şəklində verilir. Bu məna bir qədər mənfi konnotasiya daşıyır və həmin qadının cəmiyyətin qabaqcıl təbəqəsindən kənarda qalması, mədəniyyətə və bilik sahəsinə yiyələnməməsi ilə əlaqələndirilir. Maraqlıdır ki, bu mənanın "gen tuman" mənası ilə bir əlaqəsi də ola bilər: bir çox hallarda ətraf aləmdən uzaqlaşmaq, özünə qapanmaq, "tuman" arxasında gizlənmək cahilləşməyə və geridə qalmağa səbəb ola bilər. Bu isə sözün iki mənasını bir-birinə bağlayan bir körpü rolunu oynayır.
Nəticə olaraq, "gentumanlı" sözü sadə bir təsvir deyil, qadının görünüşü, sosial mövqeyi və bilik səviyyəsi ilə bağlı çox qatlı, bəzən ziddiyyətli mənaları özündə ehtiva edən bir termindir. Bu sözün istifadəsi kontekstə görə dəyişir və həmin kontekstin dəqiq təhlili sözün tam mənasını anlamaq üçün vacibdir.