Gecdəyən sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "gecyetişən" kimi izah olunsa da, bu tərif onun bütün mənalarını tam əhatə etmir. Daha dəqiq və geniş izah vermək üçün bir neçə aspekti nəzərə almaq lazımdır.
Əvvəla, "gecdəyən" sadəcə olaraq yetişmə müddətinin uzun olduğunu ifadə etmir. Bu söz, həmçinin müəyyən bir hadisənin, prosesin və ya inkişafın gözləniləndən gec baş verməsini, gecikən xüsusiyyətini də vurğulayır. Məsələn, bir bitki gecdəyən ola bilər, anlayışı ilə bir hadisə, bir iş və ya bir insan da gecdəyən ola bilər. Bu, sadəcə "gecikən" sözündən fərqli olaraq, daha çox təbii bir prosesə, inkişaf mərhələsinə işarə edir.
İkincisi, "gecdəyən" sözündə bir qədər təəssüf, hətta narahatlıq ifadə oluna bilər. Çünki gecikən hadisənin müsbət nəticə verməməsi ehtimalı yüksək olur. Məsələn, "gecdəyən qış" deyərkən, qışın normal vaxtından gec başlaması və bu səbəbdən əkinçilikdə və ya digər sahələrdə problem yarada biləcəyini ifadə edirik. Bu mənada "gecdəyən" sözü, sadə bir təsvirdən daha çox bir qiymətləndirmə və ya proqnozdur.
Üçüncüsü, "gecdəyən" sözü, məcazi mənada da istifadə oluna bilər. Məsələn, "gecdəyən düşüncələr" ifadəsi, fikirlərin gecikmiş şəkildə formalaşmasını və ya ifadə olunmasını bildirər. Bu halda, sözün fiziki bir yetişmədən daha çox zehni bir prosesə aid olduğunu görürük.
Nəticə olaraq, "gecdəyən" sözü, sadə "gecyetişən" tərifindən daha zəngin və çoxşaxəli bir mənaya malikdir. Bu söz, həm təbii prosesləri, həm də insan fəaliyyətlərini təsvir etmək üçün, həm də müəyyən bir qiymətləndirməni ifadə etmək üçün istifadə olunur. Onun mənasını tam anlamaq üçün kontekstdən asılı olmaq lazımdır.