izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Fuqa (Fuga): İtalyanca "fuga" sözündən götürülmüş bu termin, qərb musiqi tarixinin ən mürəkkəb və eyni zamanda ən gözəl formalarından birini təsvir edir. Sadəcə eyni musiqi mövzusunun bir neçə səslə ardıcıl təkrarı deyil, həm də bu təkrarların incəsənətkar və peşəkar şəkildə işlənməsini, mövzunun inkişafını, transformasiyasını və əsərin bütövlüyünü özündə əks etdirən bir kompozisiya üsuludur.

Fuqanın əsasını təşkil edən mövzu (subject) adlanan melodiya parçaları, əsərin müxtəlif səslər arasında "qovuşması" ilə xarakterizə olunur. Bu qovuşma, mövzunun bir səsdə səsləndirilməsi, digər səslərin isə onunla eyni zamanda və ya müxtəlif vaxtlarda “cavab” verməsi ilə baş verir. Hər səsin mövzunu özünəməxsus şəkildə təqdim etməsi fuqanı unikal və maraqlı edir.

Fuqada mövzunun təkrarının yanında əks-mövzu (countersubject) da mühüm rol oynayır. Əks-mövzu, mövzunun ilk səslənməsi ilə eyni zamanda və ya müxtəlif səslərdə səslənir və onunla harmonik və melodik əlaqədə olur, əsərin rəngarəngliyini artırır. Həmçinin, fuqanın inkişafında episodlar (episodes) da iştirak edir. Bunlar mövzunun və əks-mövzunun səslənməsi arasında yerləşən, bəzən əsərin əsas fikrini tamamlayan və ya inkişaf etdirən musiqi parçalarıdır.

Fuqanın strukturu mövzunun müxtəlif səslərdə, müxtəlif tonlarda (məsələn, tonika, dominant) və müxtəlif ritmik dəyişikliklərlə səsləndirilməsi üzərində qurulur. Bu dəyişikliklər əsərin dinamikasını və ifadəliliyini artırır, onu statiklikdən uzaqlaşdırır. Bəzi fuqalarda mövzunun əsasında yaradılan qarşı mövzu (inversion) və ya auqmentasiya (augmentation), diminusiya (diminution) kimi texnikalardan istifadə olunur ki, bu da əsərin rəngarəngliyini və zənginliyini daha da artırır.

Tarix boyu Bach, Handel, Buxtehude kimi böyük bəstəkarlar fuqanın ən gözəl nümunələrini yaratmışlar. Fuqa, mürəkkəb strukturları və dərin musiqi düşüncəsi ilə musiqi tarixində əvəzolunmaz yer tutur.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz