Fort sözü hərbi memarlığın mühüm elementlərindən biri olan müdafiə qurğusunu ifadə edir. Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində sadəcə "qala tikililərinin tərkib hissəsi" kimi izah olunsa da, fortun mənası və funksiyası daha geniş və mürəkkəbdir. O, müstəqil bir müdafiə qurğusu kimi də fəaliyyət göstərə bilər və ya daha böyük bir qala kompleksinin bir hissəsi ola bilər.
Fortlar müxtəlif formalarda və ölçülərdə tikilirdi və tikilmə üslubu dövrün hərbi texnologiyalarına, strateji yerləşməsinə və iqlim şəraitinə bağlı olaraq dəyişirdi. Açıq və qapalı tipli fortlar mövcud olsa da, bu təsnifat kifayət qədər ümumi və tam deyil. Məsələn, açıq tipli fortlar, çox vaxt düşmənin atəşindən mümkün qədər yaxşı müdafiə olunmaq üçün təpələr və ya qayalıqlar üzərində strateji mövqelərdə yerləşdirilirdi. Qapalı tipli fortlar isə daha mürəkkəb dizayna malik idi, yüksək divarlar, bürclər, hendeklər və digər müdafiə elementləri ilə təchiz olunurdu.
Tarix boyu fortlar döyüşlərdə mühüm rol oynamış, ərazilərin müdafiəsi, hərbi əməliyyatların aparılması və strateji obyektlərin qorunması üçün istifadə olunmuşdur. Bunların tikintisi həm mühəndislik, həm də hərbi biliklər tələb edirdi. Fortların dizaynı və tikintisi, düşmənin hücum taktikalarını, silahlarını və mühasirə üsullarını nəzərə alaraq planlaşdırılırdı. Bəzi fortlar illərlə davam edən mühasirələrə tab gətirə bilirdi, bəziləri isə daha az davamlı idi. Fortların tarixi, həmçinin insanların hərbi texnologiyaları və müdafiə taktikalarını necə inkişaf etdirdiyini aydın şəkildə göstərir.
Müasir dövrdə fortlar əsasən tarixi abidələr kimi qalır, baxmayaraq ki, hərbi əhəmiyyətli obyektlərin mühafizəsi üçün bəzi müasir analoqu olan qurğular da mövcuddur. Fortların öyrənilməsi tarixi, hərbi və memarlıq baxımından çox vacibdir, çünki onlar keçmiş dövrlərin hərbi strategiyası və texnologiyalarının dərin təhlilini təmin edirlər.