Formalizm [lat. formalismus] – bir hadisəyə, prosesə və ya əsərin mahiyyətini dərk etmədən, yalnız zahiri, formal xüsusiyyətlərinə əsaslanaraq yanaşma; işin əsl məğzinə nüfuz etmədən, yalnız səthi görünüşə, qayda-qanunlara, xarici formalara riayət etmək. Bu yanaşma, əsl məqsədi və dəyəri gözardı edərək, formaya həddindən artıq əhəmiyyət verməklə səciyyələnir. Belə bir yanaşma, nəticədə həqiqi mənasının, dəyərinin və ya əhəmiyyətinin itirilməsinə gətirib çıxara bilər.
Formalizm müxtəlif sahələrdə özünü göstərə bilər. Məsələn, sənətdə formalizm, əsərin estetik keyfiyyətlərinə, orijinallığına və ifadə qüvvəsinə diqqət yetirmədən, texniki tərəflərinə, texnikanın özü ilə bağlı oyunlara üstünlük vermək kimi başa düşülür. hüquqda formalizm qanunların məqsədini nəzərə almadan, yalnız qanun mətninə sözdə əməl etmək deməkdir. Bu halda ədalətsizliklərə səbəb ola bilən qaydaların mənasız tətbiqi müşahidə oluna bilər. elm və təhsildə isə formalizm, mövzunun dərin anlaşılmasına çalışmadan, yalnız əzbərçiliyə, quru faktların yığılmasına əsaslanır və tənqidi düşüncənin, yaradıcı yanaşmanın inkişafına mane olur.
Formalizmin əsas çatışmazlığı, mahiyyəti gözardı etməklə sürəkli və məhsuldar nəticələr əldə etməyə mane olmasıdır. Formalizm, yaradıcılıq və innovasiyaya mane olan məhdud və sərt bir yanaşma üsuludur. Ona görə də, hər hansı bir sahədə fəaliyyət göstərərkən, forma ilə məzmun arasında tarazlığı qorumaq, zahiri görünüşün arxasında gizlənən əsl mahiyyəti anlamaq vacibdir.