ƏSNƏMƏ (f.is. əsnəmək-dən) - Darıxma, yuxu, yorğunluq və ya bezginlikdən yaranan, ağızın geniş açılması və dərin, səssiz bir nəfəs alma ilə müşayiət olunan refleks hərəkət. Əsnəmə insanlarda və bəzi heyvanlarda müşahidə olunur və həm fiziki, həm də psixoloji amillərlə bağlıdır. Fiziki səbəblər arasında oksigen çatışmazlığı, qan şəkərinin azalması, yorğunluq və yuxululuq göstərilə bilər. Psixoloji səbəblər isə darıxma, stress, monotonluq və sosial təsirləri əhatə edir. Əsnəmənin yoluxucu olması da maraqlı bir xüsusiyyətidir; birinin əsnəməsini müşahidə edən başqaları da əsnəyə bilər, bu da sosial bağlılıq və empati ilə əlaqələndirilir.
Əsnəmənin beyindəki spesifik bölgələrlə əlaqəsi araşdırılır və onun beyin temperaturunun tənzimlənməsində rolu olduğu düşünülür. Bəzi elmi araşdırmalar əsnəmənin beyni soyutmaq və onun fəaliyyətini optimallaşdırmaq üçün bir mexanizm ola biləcəyini irəli sürür. Əsnəmənin intensivliyi və tezliyi fərdi xüsusiyyətlərdən, səhhət vəziyyətindən və ətraf mühitin şəraitindən asılıdır. Yuxarıda verilən misalda olduğu kimi, "darıxanda adamı əsnəmə tutar" ifadəsi əsnəmənin darıxma və bezginliklə əlaqəsini vurğulayır.
Əsnəmənin poetik və ədəbi əsərlərdə də istifadəsi maraqlıdır. Misal olaraq, şeirdəki "Əsnəmə, gərnəşmə əl çəkməz, çıxar guya canın; Hansı pünhanındadır bu aşikarın ləzzəti?" misrası əsnəmənin monotonluq və cansıxıcılıq hisslərini ifadə etməkdə istifadə edildiyini göstərir. Bu misrada əsnəmənin "canı çıxaracaq" qədər güclü bir hissin ifadə vasitəsi kimi istifadə olunması diqqət çəkəndir. Beləliklə, əsnəmə sadəcə bir fiziki hərəkət deyil, eyni zamanda müxtəlif duyğu və hissləri ifadə etmək üçün istifadə oluna bilən bir simvoldur.