izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Əlçin: Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında yer alan "əlçin" sözü, əsasən, əl ilə bir dəfədə işlənib hazırlana bilən yun miqdarını ifadə edir. Bu miqdar, ip əyirmək üçün kifayət qədər olmalıdır. Yəni, toxuculuqda istifadə olunan, əl ilə ip halına gətirilə bilən yun lifinin tək bir işləmədə əldə edilən həcmini göstərir. Kənd təsərrüfatı və xalçaçılıq ənənələrimizdə əl əməyinin önəmli rol oynadığı bir dövrdə, "əlçin" ölçü vahidi məhsuldarlığın və əl işçiliyinin dəqiq bir göstəricisi kimi çıxış edirdi.

Sözün etimologiyası barədə dəqiq məlumat olmasa da, "əl" və "çin" (çəkmək, dartmaq mənasında) sözlərinin birləşməsindən yaranmış ola bilər. Bu da əl ilə bir dəfədə dartılıb, ip halına gətirilən yun miqdarını bildirən təsəvvürü daha da möhkəmləndirir. "O arvad gündə yüz əlçim yun əyirir" cümləsindən göründüyü kimi, "əlçin" həm də işləmə sürətinin ölçüsü kimi istifadə olunurdu. Bu cümlədə qadının yüksək məhsuldarlığını vurğulayan bir ifadədir.

Müasir dövrdə "əlçin" termini daha az işlənsə də, Azərbaycanın toxuculuq ənənələrini və kənd həyatının xüsusiyyətlərini anlamaq üçün vacib bir söz olaraq qalır. O, sadəcə bir ölçü vahidi deyil, həm də əl əməyinin dəyərini, səbrini və bacarığını ifadə edən, keçmişin əmək mədəniyyətinə işıq salan bir leksik vahiddir. "Əlçin" sözü dil tariximizin və mədəni irsinə toxunan əhəmiyyətli bir nümunəsidir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz