izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Eyvah sözü Azərbaycan dilində geniş yayılmış bir nida sözüdür. Əsas mənası dərin bir kədər, qəm-qüssə, üzüntü və ya fəlakət ifadə etməkdir. Sadəcə bir “ah” və ya “vay”dan daha çox, içində daha güclü bir duyğu ehtiva edir. Sözün ifadə etdiyi məyusluq, ümidsizlik və ya çarəsizlik hissi, səsin tonundan və kontekstdən asılı olaraq, incə bir kədərdən tutmuş dərin bir fəlakətə qədər dəyişə bilər.

Lüğətlərdə “əfsus, heyhat, heyif (ki)” kimi sinonimləri göstərilir, amma “eyvah” bu sözlərin vermədiyi bir emosiyanı da özündə ehtiva edir. “Əfsus” daha çox keçmişdə baş vermiş bir hadisəyə görə peşmançılıq ifadə edirsə, “eyvah” daha çox anlıq bir faciə, gözlənilməz bir hadisə ilə bağlı daha güclü bir emosional təsir bağışlayır. Bu səbəbdən, “eyvah” həm də ani bir şok, təəccüb və ya qorxu hisslərini ifadə etmək üçün işlədilə bilər.

Misal olaraq, şeirdə verilən "Fərat aşdı başımdan və leyk mən təşnə; Yaxıbdır odlara, eyvah, aşiqanə məni" misrasında “eyvah” sözü aşiqin dərin məyusluğunu, sevgi acısını və ümidsizliyini ifadə edir. Burada sadəcə bir peşmançılıq yox, həm də dərin bir acı və ümidsizliyin ifadəsi var. Bu mənada “eyvah” daha çox bir fəryad, bir acı fəryad kimi səslənir.

Ümumiləşdirərək demək olar ki, “eyvah” sözü Azərbaycan dilinin zəngin emosional leksikasının parlaq nümunələrindən biridir. Onun ifadə etdiyi məna kontekstdən asılı olaraq dəyişsə də, əsas mahiyyətini təşkil edən dərin bir kədər, üzüntü və ya fəlakət hissi həmişə özünü göstərir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz