Donqarlaşmaq sözü, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında özünəməxsus yer tutan bir termindir. Bu söz sadəcə "donqar hala gəlmək" mənasını ifadə etməkdən daha geniş bir kontekstdə anlaşılmalıdır. Çünki donqarın özü də müxtəlif səbəblərdən yaranan və fərqli görünüşlər ala bilən bir haldır.
Əsasən, donqarlaşmaq, bitkilərin, xüsusilə meyvə və tərəvəzlərin, böcəklərin, xəstəliklərin və ya qeyri-münasib hava şəraitinin təsiri nəticəsində qeyri-normal inkişaf etməsi və qozbel, şişkin, deformasiyaya uğramış hala gəlməsi deməkdir. Bu deformasiya, bitkinin toxumalarının şişməsi, həddindən artıq böyüməsi və ya anormal inkişafı ilə müşayiət olunur. Belə hallarda, bitkinin meyvəsi və ya digər hissələri öz normal formasından kənara çıxaraq, qeyri-adi bir görünüş alır. Misal üçün, donqarlaşmış bir alma, normal ölçüsündən daha böyük və ya qeyri-bərabər formasında ola bilər.
Donqarlaşma prosesi bir çox amillərdən asılıdır. Bunlara bitkinin genetik quruluşu, torpaqdakı qida maddələrinin miqdarı, suvarma rejimi, temperatur dəyişikləri, zərərvericilər və xəstəliklər daxildir. Bəzən bu halın səbəbi müəyyən edilə bilməz, amma nəticə həmişə eyni olur: bitkinin deformasiyası və məhsuldarlığın azalması. Qısaca desək, donqarlaşmaq bitkinin normal inkişafının pozulması və anormal bir formada inkişaf etməsidir.
Maraqlı bir məqam da odur ki, "donqarlaşmaq" termini yalnız bitkilər üçün deyil, həm də məcazi mənada, bir şeyin qeyri-adi, gözlənilməz və ya qəribə şəkildə inkişaf etməsi üçün də istifadə oluna bilər. Məsələn, "planlarımız donqarlaşdı" deyərkən, planların gözlənilmədən dəyişməsindən və ya pozulmasından danışırıq. Bu da sözün mənasının çox yönlülüyünü və ifadə imkanlarının genişliyini nümayiş etdirir.