izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Dilşikəstə sözü fars mənşəli olub, klassik Azərbaycan ədəbiyyatında geniş istifadə edilən bir sifətdir. Sadəcə "ürəyisınıq", "könlüqırıq", "bədbəxt", "yazıq" və "biçarə" kimi sözlərlə ifadə olunan mənanın daha dərin və incə bir ifadəsidir. Dilşikəstəlik, yalnız kədər və bədbəxtlikdən deyil, həm də bu hisslərin insanın dilinə, nitqinə, hətta bədən dilinə qədər əks olunduğunu göstərir.

Bu söz, kədərin daxili bir haldan daha çox, xarici təzahürlərini, insanın həyat enerjisinin sönməsini, ruh düşkünlüyünü, dərin bir ümidsizliyi ifadə edir. Dilşikəstə insan yalnız kədərli deyil, həm də bu kədərin ağırlığı altında əzilmiş, həyatdan bezmiş, özünü ifadə etməkdə çətinlik çəkən biridir. Gözləri qəmli, səsi titrəyən, hərəkətləri ləng və cansızdır. Onun daxili dünyasının qaranlığı, sənin üzərinə düşən bir kölgə kimidir.

Misal olaraq verilən “Məcnuni-dilşikəstə; Səhrada gəzirdi zarü xəstə” beytində Dilşikəstə sözünün Məcnunun dərin kədərinə, sevgi əzabına və ümidsizliyinin bütün varlığına hakim olduğunu görürük. O, sadəcə kədərli deyil, dilinin, qəlbinin, varlığının tamamən sındığını, özünü tamamilə bu kədərin əsarətinə verdiyini ifadə edir. Bu beytdə, Dilşikəstə sözü Məcnunun yalnız daxili dünyasını deyil, xarici görünüşünü, hətta hərəkətlərini də təsvir edir.

Beləliklə, Dilşikəstə sözü, adi kədər və bədbəxtlik anlayışlarından daha çox dərinlik, incəlik və ifadə gücü daşıyır. O, klassik ədəbiyyatın zəngin leksikasının bir parçası olaraq, müəlliflərə xarakterlərin emosional vəziyyətini daha dəqiq və təsirli şəkildə təsvir etməyə imkan verir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz