Dilmanc sözü köhnəlmiş bir sözdür və çar dövründəki məhkəmələrdə və ya digər rəsmi idarələrdə çalışan tərcüməçiləri ifadə edirdi. Bu zaman dilimi üzrə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində, xüsusilə də çoxmillətli əhalinin yaşadığı ərazilərdə bir çox xalqın nümayəndələri bir-birilə ünsiyyət qurmaq üçün tərcüməçilərə ehtiyac duyurdu. Dilmanclar bu ehtiyaca cavab verən, iki və ya daha çox dili mükəmməl bilən, həm də yazılı və şifahi tərcümə bacarığı olan şəxslər idi. Onların işləri yalnız sözlərin tərcüməsi ilə məhdudlaşmırdı; məhkəmə prosesləri, rəsmi yazışmalar və s. kimi mühüm situasiyalarda mədəniyyətlərarası körpü rolunu oynayırdılar.
Dilmancların peşəkarlığı təkcə dilləri bilməkdən deyil, həm də hüquqi terminologiyanı, mədəni kontekstləri və diplomatik nəzakəti mükəmməl bilməkdən asılı idi. Çar Rusiyası imperiyası çərçivəsində bu peşə böyük əhəmiyyət kəsb edirdi, çünki müxtəlif etnik qrupların bir arada yaşaması üçün anlaşma və effektiv ünsiyyət vacib idi. Beləliklə, dilmanclar sadəcə tərcüməçilər deyil, həm də cəmiyyətin daxili qarşılıqlı əlaqəsini təmin edən əhəmiyyətli bir peşə qrupunu təmsil edirdilər.
Mətndəki “Məşədi İbad” misalından da görünür ki, dilmancların cəmiyyətdə məlum bir mövqeyi və nüfuzu var idi. Onların xidmətlərinə ehtiyac duyulan insanlar, onların bilik və bacarıqlarına hörmət edirdilər. Bu da göstərir ki, dilmanc peşəsi yalnız bir tərcüməçilik peşəsi deyil, həm də o dövrün mürəkkəb ictimai quruluşunda əhəmiyyətli bir rolu olan bir peşə idi. Dilmanc sözünün özü də tarixi bir abidə kimi, o dövrün sosial-mədəni strukturuna dair qiymətli məlumatlar daşıyır.