izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Diktat (alm. Diktat-dan) güclü bir dövlətin, zəif bir dövlətə öz iradəsini, siyasi, iqtisadi və ya hərbi tələblərini zorla qəbul etdirmək məqsədilə həyata keçirdiyi siyasi təzyiq və ya zorakılıq siyasətidir. Bu, sadəcə bir tələb yox, həm də bu tələbin qarşı tərəfə qəbul etdirilməsi üçün güc tətbiq etməkdən ibarətdir. Diktat, müqaviməti qırmaq və öz şərtlərini diktə etmək üçün hərbi təhdidlər, iqtisadi sanksiyalar, diplomatik təzyiqlər və ya digər zorakı və ya zorakılığa söykənən vasitələrdən istifadəni əhatə edə bilər.

Tarix boyu bir çox nümunəsi olan diktatlar, ümumiyyətlə, qalib dövlətlər tərəfindən məğlub dövlətlərə qarşı tətbiq olunub. Birinci və İkinci Dünya Müharibələrindən sonra qalib dövlətlərin məğlub dövlətlərə qarşı tətbiq etdikləri sülh şərtləri diktatın bariz nümunələridir. Bu şərtlər, məğlub dövlətlərin ərazi itirmələri, iqtisadi cəzalar, hərbi məhdudiyyətlər və s. kimi ağır nəticələrə səbəb olub.

Diktat, beynəlxalq hüquq baxımından qəbul edilməyən və ədalətsiz bir siyasətdir. Çünki beynəlxalq münasibətlərdə dövlətlərin suverenliyinə hörmət edilməsi vacibdir və heç bir dövlət digər bir dövləti öz iradəsinə tabe etmək hüququna malik deyildir. Ancaq tarixi reallıqlar göstərir ki, güc balansında ciddi fərqlər olduqda, diktatlar hələ də tətbiq edilməyə çalışılır. Ona görə də diktatın yalnız tarixi bir fenomen kimi deyil, həm də müasir dünyada güc siyasətinin potensial bir təzahürü kimi təhlil edilməsi vacibdir.

Qeyd etmək lazımdır ki, "diktat" sözü bəzən məcaz mənasında da işlədilir. Məsələn, "müəllimin diktatı" deyərkən müəllimin şagirdlərə qarşı sərt və qətiyyətli tələblərindən danışılır. Lakin bu, əsl mənasından fərqli olaraq zorakılıq və güc tətbiqini ifadə etmir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz