Dərəcələmə sözü "dərəcələmək" fellərinin törəməsi olub, müəyyən meyarlara əsasən nəyinsə və ya kiminsə yerini, əhəmiyyətini, keyfiyyətini və ya miqdarını müəyyənləşdirmək və sıralamasını vermək mənasını verir. Bu, sadə bir sıralamanın qurulmasından çox mürəkkəb statistik hesablamalara və müqayisələrə qədər geniş bir spektr əhatə edə bilər.
Dərəcələmə prosesi obyektiv və ya subyektiv ola bilər. Obyektiv dərəcələmədə əsasən kəmiyyət göstəriciləri (məsələn, satış həcmi, sürət, hündürlük) istifadə olunur və qiymətləndirmədə şəxsi rəyin təsiri minimuma endirilir. Subyektiv dərəcələmədə isə keyfiyyət göstəriciləri (məsələn, gözəllik, dad, rahatlıq) ön plana keçir və qiymətləndirmədə şəxsi təcrübə, zövq və meyarlar əsas rol oynayır.
Dərəcələmə müxtəlif sahələrdə geniş tətbiq olunur. Məsələn, təhsildə şagirdlərin nəticələri, idmanda idmançıların performansı, filmlərdə filmlərin reytinqi, məhsullarda keyfiyyət göstəriciləri dərəcələmə vasitəsi ilə müəyyən edilir. Həmçinin, axtarış sistemlərində veb-saytların sıralanması, sosial media platformalarında populyarlıq indeksi də dərəcələmənin nəticəsidir.
Dərəcələmənin nəticələri müxtəlif formatlarda təqdim oluna bilər: rəqəmlər, ulduzlar, şkalalar, reytinq cədvəlləri və s. Dərəcələmənin dəqiqliyi və etibarlılığı istifadə olunan meyarların obyektivliyi və seçim metotlarının düzgünlüyündən asılıdır. Yanlış və ya qərəzli meyarlar səhv nəticələrə gətirib çıxara bilər.
Qısacası, "dərəcələmə" müxtəlif amillər əsasında nəyinsə və ya kiminsə yerini, əhəmiyyətini, keyfiyyətini və ya miqdarını müəyyənləşdirmək və sıralamasını vermək üçün istifadə olunan geniş və çoxşaxəli bir prosesdir ki, həyatımızın bir çox sahəsində böyük rol oynayır.