izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Dəbərilmək sözü, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında hərəkətin intensivliyi və qüvvəsini ifadə edən, "dəbərdilmək" sözü ilə sinonim olan bir feldir. "Dəbərdilmək"dən fərqli olaraq, "dəbərilmək" daha çox qəfil və güclü bir təsiri əks etdirir. Əşyanın, obyektin və ya hətta insanın öz yerindən qüvvətli bir təsir nəticəsində sarsıntılı şəkildə, ani olaraq tərpənməsi, sürüşməsi, yerindən oynaması mənasını verir.

M.S.Ordubadinin "Heç bir şey yerindən dəbərilməyəcəkdir" cümləsində istifadə edildiyi kimi, bu söz möhkəmliyi, sabitliyi, dəyişməzliyi vurğulayır. Belə ki, heç bir şeyin yerindən tərpənməyəcəyi, hər şeyin möhkəm şəkildə öz yerində qalacağı təsvir olunur. Bu cümlədə "dəbərilmək" sözü yalnız bir hərəkəti deyil, eyni zamanda davamlılıq və möhkəmlik hissini də oxucuya çatdırır.

Maraqlı bir fakt kimi, "dəbərilmək" sözünün istifadəsi daha çox ağır əşyaların, quruluşların və ya təbii hadisələrlə bağlı güclü təsirlərin təsvirində rast gəlinir. Məsələn, güclü küləyin əsərkən ağacların dəbərilməsi, zəlzələ zamanı binaların dəbərilməsi və s. Bu sözün tərkibindəki "dəbə" elementi, hərəkətin sürətlənməsini və qüvvəsini ifadə edərək sözün mənasını daha da gücləndirir.

Beləliklə, "dəbərilmək" sözü, sadəcə bir sinonim olaraq deyil, özünəməxsus semantik çalarları ilə Azərbaycan dilinin ifadə imkanlarını zənginləşdirən dəyərli bir leksik vahiddir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz