izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Dəbərdilmək (məch.) – Bu feil, əşyanın və ya canlının qüvvə tətbiqi ilə yerindən qaldırılıb, hərəkət etdirilməsini, tərpədilməsini ifadə edir. Sadəcə "yerindən tərpədilmək" mənası ilə kifayətlənmək qeyri-kafidir, çünki bu, hərəkətin necə baş verdiyini tam əks etdirmir. Dəbərdilmək, bir qüvvənin təsiri ilə, bəzən də zorla, qəfil və ya sürətlə yerini dəyişməyi ifadə edir. Bir cismin yerindən qoparıb başqa yerə aparılması kimi təsəvvür oluna bilər.

Məsələn, güclü külək ağacı dəbərdə bilər; dəmir yolu vagonu lokomotivin dartması ilə dəbərdəlir; böyük bir dalğa sahilə yaxın gəmini dəbərdə bilər. Bu hallarda əşyalar passiv şəkildə hərəkət edirlər; hərəkətin səbəbi xaricdən gələn bir qüvvədir. "Tərpədilmək" daha ümumi bir anlayışdır və incə bir toxunuşla da baş verə bilər, halbuki "dəbərdilmək" daha çox güc və qəfil hərəkəti ifadə edir.

Sözün etimologiyasına nəzər saldıqda, kökündəki "dəbər"in "dəbə" və ya "dəbərə" ilə əlaqəli olduğunu düşünmək olar. Bu sözlər isə bəzən bir yerə bağlanmış, əlaqəli olan bir şeyin qopması, ayrılması, qoparıb götürülməsi mənasında işlədilir. Beləliklə dəbərdilmək, bir növ qoparıb, yıxıb, yerindən qaldırıb hərəkət etdirmək kimi daha geniş bir məna kəsb edir.

Ümumiyyətlə, "dəbərdilmək" sözü güclü bir hərəkət hissi yaradır və adi "tərpədilmək"dən fərqli olaraq, əşyanın yerini dəyişməsində qüvvənin əhəmiyyətli rol oynadığını vurğulayır. Bu səbəbdən də, sözün mənasını anlamaq üçün kontekstin diqqətlə nəzərə alınması zəruridir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz