Tərpədilmək felinin əsas mənası "hərəkətsiz vəziyyətdən kənara çıxarılmaq, yerindən tərpətmək, hərəkətə gətirilmək" deməkdir. Bu, "tərpətmək" felinin məchul halı olub, bir qüvvənin təsiri ilə bir cismin və ya varlığın öz yerindən, vəziyyətindən hərəkətə gətirilməsini bildirir. Fəal olan "tərpətmək" feli kimsə və ya nə isə tərəfindən edilən bir hərəkəti ifadə edərkən, "tərpədilmək" feli bu hərəkətin obyekti üzərində baş verən hadisəni ifadə edir.
Lüğətlərdə verilən "tərpədilmək" sözünün mənası qısa və ümumiləşdirilmişdir. Əslində, bu sözün istifadə sahəsi daha genişdir. Misal üçün, fiziki hərəkətə gətirilmənin yanında, məcazi mənada da işlənə bilər. "Tərpədilmək" sözü bir insanın ruhi vəziyyətində dəyişiklik, qərar verməsində tərəddüdün aradan qalxması, inamının artması kimi mənaları da ifadə edə bilər. Məlumatın təsiri ilə fikrinin dəyişməsi, əzminin sarsılması da "tərpədilmək" felinin məcazi istifadə sahəsinə daxildir.
Verilən nümunələr ("Stol yerindən tərpədildi.", "Dəyirmi dəyirman daşı yavaş-yavaş yerindən tərpədildi və sürütmənin üstünə mindirildi.") sözün əsas, fiziki mənasını göstərir. Ancaq fərqli cümlələrdə istifadəsi ilə mənasının çalarları dəyişə bilər. Məsələn:
- "Onun sözləri məni dərin düşüncələrə tərpədildi." (Məcazi məna: düşünməyə vadar etdi)
- "Qəlbim qorxu hissindən tərpədildi." (Məcazi məna: qorxu hissi qəlbini sarsıtdı)
- "Qərar verməkdə tərəddüdü qalmadı, qətiyyəti ilə tərpədildi." (Məcazi məna: qətiyyəti artmış oldu)
Beləliklə, "tərpədilmək" sözünün əsas mənası hərəkətə gətirilmək olsa da, kontekstdən asılı olaraq mənası genişlənir və məcazi mənalar da əldə edir. Sözün mənşəyi "tərpətmək" felinin məchul halı olduğundan, əsas mənası hər hansı bir qüvvənin təsiri altında hərəkətə gətirilməni əks etdirir. Lakin, dilin inkişafı ilə sözün mənası zənginləşmiş və müxtəlif kontekstlərdə fərqli çalarlarda istifadə olunmağa başlamışdır.