Çəmkirmə sözü "çəmkirmək" felindən törəmiş bir isimdir. Sadəcə olaraq "çəmkirmək" hərəkətinin nəticəsi və ya prosesi demək deyil, daha geniş bir mənaya malikdir. Azərbaycan dilində çəmkirmə, əsasən, bir şeyin qırılıb dağılması, parçalanması, əzilməsi və ya toz-torpağa çevrilməsi ilə nəticələnən şiddətli və qəfil bir təsirin nəticəsini ifadə edir.
Bu təsir fiziki bir qüvvə ilə də, məcazi mənada, bir hadisənin və ya prosesin gücü ilə də baş verə bilər. Məsələn, bir qayanın çəkmənin təsiri ilə çəmkirməsi fiziki bir hadisəni, və ya bir imperiyanın çəmkirməsi, onun sürətli və dağıdıcı bir tənəzzül dövrünü ifadə edir. Hər iki halda da, "çəmkirmə" sözü qırılma, dağılma və tənəzzülü ifadə etməklə yanaşı, prosesin sürətli və qəfil olmasını da vurğulayır.
Beləliklə, "çəmkirmə" sadəcə "qırılma" və ya "dağılma"dan fərqli olaraq, prosesin şiddətini, sürətini və qəfilliyini daha yaxşı əks etdirir. Bu söz, dilin ifadə imkanlarını zənginləşdirərək, hadısələri daha canlı və təsirli şəkildə təsvir etməyə imkan verir. Qısaca desək, "çəmkirmə" bir məhv prosesinin dramatik və intensiv tərəfini ortaya qoyan bir söz seçimi olaraq fərqlənir.
Maraqlı bir nüans olaraq, "çəmkirmə" sözü, klassik ədəbiyyatımızda daha çox rast gəlinir və əsərlərə güclü və təsirli bir dil qatır. Müasir ədəbiyyatda istifadəsi nisbətən az olsa da, bu sözün ifadə etdiyi mənanın dəqiqliyi və canlılığı onu unikal və qiymətli edir.