Çəmkirmək sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "bax çımxırmaq" kimi izah olunsa da, bu izah qeyri-dəqiq və mənanın tamlığını əks etdirmir. "Çımxırmaq" daha çox bir şeyin qırılıb dağılması, parçalanması ilə əlaqədardır. Halbuki "çəmkirmək" daha çox zəifləmiş, tükənmiş, həyat qüvvəsini itirmiş bir varlığın, xüsusilə insanın, özünəməxsus bir hərəkətsizliyi və sönüklüyü ifadə edir. Bu hərəkətsizlik, həyat enerjisinin azalması ilə bağlıdır və yalnız "baxmaq" və ya "çımxırmaq"la tam ifadə olunmur.
Daha dəqiq bir izah olaraq, "çəmkirmək" zəifləmiş, xəstələnmiş, tükənmiş birinin zəif, sönük, hətta ölümlə üzləşən bir vəziyyətdə özünü göstərən hərəkətsizliyini, sönüklüyünü, dərin bir yorğunluq və tükənmə halını ifadə edir. Bu, sadəcə fiziki zəiflik deyil, həm də ruhi, emosional bir tükənməni əks etdirir. Rəngi solmuş, nəfəsi daralmış bir insanın həyatı ilə bağlı hər hansı bir fəaliyyət göstərə bilməməsi, ətraf aləmə passiv münasibəti bu sözlə ifadə olunur.
Misal cümlədəki "Rəngi qaçmış və güclə nəfəs alan qadın hərdənbir çocuqlara çəmkirirdi" ifadəsi, qadının özünün nə qədər zəif və tükənmiş olduğunu, hətta uşaqlara baxmağa belə gücü çatmadığını göstərir. Bu baxışda həm məhəbbət, həm də acizlik, ümidsizlik var. Sadəcə "bax çımxırmaq" ifadəsi bu mürəkkəb duyğuları tam əks etdirə bilmir.
Beləliklə, "çəmkirmək" sözü daha geniş mənada zəiflik, tükənmə, həyat enerjisinin azalması, passivlik və ümidsizliyi ifadə edən şəkilləndirici bir fellədir. Onun "bax çımxırmaq" kimi sadə bir təriflə ifadə olunması mənasının zənginliyini tam əks etdirmir.