Cavanmərdlik, əsasən "cəvan" (gənc) və "mərdlik" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş bir termin olaraq, sadəcə cömertlikdən daha geniş bir məna kəsb edir. Cömertlik əsasən maddi sərvətin bol-bol paylanması ilə bağlıdırsa, cavanmərdlik daha çox ruhi və mənəvi keyfiyyətləri, gənclik coşqusu və qəhrəmanlıqla birlikdə ehtiva edir.
Bir kəsin cavanmərd olduğunu demək, onun yalnız əlinin açıq, xəsis olmayan, hədiyyə verməkdən, kömək etməkdən çəkinməyən bir insan olduğunu deyil, həm də cəsarətli, şücaətli, qorxmaz, ədalətli, vətənpərvər, əqidəli və özünə və başqalarına qarşı yüksək mənəvi prinsiplərə sahib olduğunu ifadə edir. Cavanmərd insan çətinliklərdən qorxmur, haqsızlığa qarşı çıxır, zəiflərin müdafiəçisi olur və özünü qurban verməkdən belə çəkinmir.
Tarixi ədəbiyyatımızda qəhrəmanların cavanmərdlikləri əfsanələrə çevrilib. Onların cömertliyi ilə yanaşı, cəsarəti, igidliyi, vətən sevgisi və ədalət hissi də cavanmərdliyinin ayrılmaz tərkib hissəsini təşkil edir. Beləliklə, cavanmərdlik sadəcə bir xeyriyyəçilik aktından daha çox, mənəvi kamilliyin, şücaətin və özünüfədailiyin ifadəsidir.
Müasir dövrdə də cavanmərdlik öz əhəmiyyətini itirməyib. Cavanmərd insanların ictimai həyatda böyük rolu vardır. Onlar öz fədakarlığı və cəsarətləri ilə cəmiyyətin inkişafına töhfələr verirlər. Yüksək mənəvi keyfiyyətlərə malik olan bu insanlar həmişə hörmət və ehtiram qazanırlar.