Cavanmərd sözü farsca "cəvan" (gənc) və "mərd" (igid, cəsur, qəhrəman) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Lüğətlərdə əsasən "comərd" (səxavətli, əli açıq) sözünün sinonimi kimi izah olunsa da, "cavanmərd" sadəcə səxavətdən daha geniş bir məna daşıyır.
"Cavanmərd" sözü, gəncliyin enerjisi və cəsarəti ilə birləşən səxavəti, özündə cəsarətli, qəhrəman ruhlu və eyni zamanda əli açıq, köməkçi bir gənci təsvir edir. Yalnız maddi yardımdan deyil, həm də ruhən, əməli dəstəkdən, cəsarətli və qəhrəmancasına davranışlardan danışır. Belə bir şəxs həm özünü, həm də başqalarını müdafiə etmək üçün çəkinməz, çətinliklərdən qorxmaz, eyni zamanda ehtiyacı olanlara yardım əlini uzatmaqdan çəkinməz.
Tarixi mənbələrə nəzər salsaq, "cavanmərd" sözünün epik qəhrəmanlara, vətən sevgisi ilə yanaraq düşmənlə mübarizə aparan və xalqına kömək edən gənc igidlərə aid olunduğunu görərik. Beləliklə, söz sadəcə səxavət deyil, həm də cəsarət, igidlik, vətənpərvərlik və xeyirxahlığı özündə əks etdirir.
Müasir dövrdə "cavanmərd" sözü daha çox poetik və ədəbi əsərlərdə, obrazlı ifadələrdə istifadə olunur. Ancaq onun tarixi köklərini və dərin mənasını unutmamaq vacibdir. Çünki bu söz, gəncliyin əzəmətini, cəsarətini və səxavətini birləşdirən bənzərsiz bir ifadədir.