izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Binihayət (fars. bi… və ər. nihayət) sifəti, əsasən "çoxluq", "həddən artıqlıq" və "sonsuzluq" mənalarını ifadə edir. Sözün kökü farsca "bi" (bəzi hallarda "mənasızlıq", "olmamaq" mənalarında da işlənir) və ərəbcə "nihayət" (son, hədd, qurtuluş) sözlərindən əmələ gəlib. Bu qarışıq mənşəli sözün maraqlı bir xüsusiyyəti də budur ki, "nihayət"in "son" mənasını tam əksi kimi "sonsuzluq", "həddən kənarlıq" ifadə etmək üçün işlədilir. Beləcə, sözün etimologiyası onun mənasında bir ziddiyyəti əks etdirir. "Binihayət" "nəhayətsiz", "sonsuz", "hədsiz", "olduqca çox", "çox-çox" mənalarında işlənir və həddən artıq bir şeyin miqdarını və ya intensivliyini vurğulamaq üçün istifadə olunur.

Dilçilik baxımından, "binihayət" sözü klassik ədəbiyyatımızda tez-tez rast gəlinən, obrazlı ifadələrdə istifadə olunan bir söz olub, müasir Azərbaycan dilində də istifadə olunsa da, daha çox poetik və ya yüksək üslublu yazılarda görünür. "Məni əbədilik olaraq, bəla dəryasının girdabi-binihayəsinə salıb…" misalında olduğu kimi, söz həm miqdarı, həm də intensivliyi vurğulamaq üçün işlənir, "çox dərin", "sonsuza qədər davam edən" mənalarını də ehtiva edir. Bədii əsərlərdə "binihayət" sözünün istifadəsi oxucuya təsvir olunan hadisənin miqyasını daha yaxşı anlamağa kömək edir və emosional təsiri artırır.

Qeyd etmək lazımdır ki, "binihayət" sözü "nəhayət" sözü ilə səhv salınmamalıdır. "Nəhayət" "sonunda", "axırda" mənalarında istifadə olunarkən, "binihayət" isə "həddən artıq", "sonsuz" mənalarında işlədilir. Bu iki sözün mənaları arasında kəskin fərq mövcuddur. "Binihayət" sözünün istiqaməti sonsuzluğa doğru gedir, "nəhayət" isə bir sonu, bir həddi işarə edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz