Bimarxana ( [fars.] köhn. Xəstəxana ): Farsca mənşəli olan "bimarxana" sözü, əslində "xəstələr evi" mənasını verir. Köhnə Azərbaycan dilində geniş istifadə olunan bu termin, müasir Azərbaycan dilində "xəstəxana" sözü ilə əvəz olunmuşdur. Ancaq tarixi mətnlərdə, ədəbiyyatda və dialektlərdə hələ də rast gəlinməsi mümkündür.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "bimar" (xəstə) və "xana" (ev, yer) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəldiyini görərik. Beləliklə, "bimarxana" sözü sadəcə olaraq xəstələrin müalicə aldığı bir bina deyil, daha çox xəstələrin qaldığı və müalicə olunduğu bir məkan, bir sığınacaq kimi də anlaşılmalıdır. Bu mənada, "xəstəxana" sözündən daha çox emosional yüklənmə daşıyır.
Tarixi kontekstdə, "bimarxana" sözünün istifadəsi həmin dövrün tibb anlayışını və xəstəliyə yanaşmasını da əks etdirir. Müasir xəstəxanaların müasir texnologiyaları və ixtisaslaşmış şöbələri ilə müqayisədə, köhnə bimarxanalar daha sadə quruluşa və imkanlara malik idilər. Lakin, həmin dövrün insanları üçün bimarxana həyatlarını xilas edə biləcək bir ümid məkanı, bir sığınacaq idi.
Nəticə etibarilə, "bimarxana" sözü sadəcə bir sinonim deyil, Azərbaycan dilinin tarixi və mədəniyyəti ilə bağlı zəngin bir mənaya malikdir. Onun istifadəsi, dilin inkişafını və köklərini anlamaq üçün dəyərli bir mənbədir. Bu sözü müasir dilin leksikonundan silinmiş olsa da, tarixi kontekstdə istifadə etməklə, Azərbaycan dilinin zənginliyini daha yaxşı dərk edə bilərik.