izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Bilcümlə (köhnəlmiş zərf) - müasir Azərbaycan dilində "bilümum" sözünün sinonimi olaraq istifadə olunmuşdur. "Bilümum" sözü isə "hamısı", "bütünlüklə", "tamamilə", "bir tərəfdən də" kimi mənaları əhatə edir. Yəni, bilcümlə sözü bir hadisənin və ya vəziyyətin tam və bütünlüklə baş verməsini, hər kəsi və ya hər şeyi əhatə etməsini bildirir.

Misal olaraq verilən şeir parçasında "Bir gün gələ bidar ola bilcümlə cəmaət" söz birləşməsində "bilcümlə" sözü "tamamilə", "bütövlüklə" mənasında işlənmiş, cəmiyyətin tamamının, bütün üzvlərinin bir gün oyanacağını ifadə etmişdir. Bu, sadəcə bir qismin deyil, bütün cəmiyyətin müəyyən bir hadisəyə qarşı reaksiya verəcəyini vurğulayır.

"Bilcümlə" sözünün köhnəlmiş bir söz olması onun dilin inkişafı və zamanla söz ehtiyatının dəyişməsi ilə əlaqədardır. Müasir Azərbaycan dilində bu söz nadir hallarda istifadə olunsa da, onun ədəbiyyat nümunələrində rast gəlinməsi tarixi kontekstdə dil haqqında dəyərli məlumatlar verir və köhnə Azərbaycan ədəbiyyatının zənginliyini əks etdirir. Sözün köhnəlmiş olması onun mənasını itirmədiyini, sadəcə olaraq dilin təbii inkişaf prosesi nəticəsində istifadə tezliyinin azaldığını göstərir.

Qeyd edək ki, "bilcümlə" sözünün fonetik quruluşu və etimologiyası da maraqlıdır. Bu baxımdan sözün mənşəyini araşdırmaq dilçilik baxımından əlavə araşdırmalar üçün mövzu ola bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz