Üvəz (Viburnum): Botanikada Viburnum cinsinə aid olan, əsasən şimal yarımkürəsində yayılmış, çoxillik, oduncaq bitkilərinin ümumi adıdır. Azərbaycan dilində "üvəz" termini, bu cinsə aid olan müxtəlif növləri, xüsusilə də meyvələri üçün istifadə olunur. Lüğətlərdə "quşarmudu" ilə sinonim kimi göstərilməsinə baxmayaraq, bütün "quşarmudu" növləri "üvəz" deyildir; "üvəz" daha geniş bir termindir və Viburnum cinsinin müxtəlif növlərini əhatə edir. "Quşarmudu" termini isə adətən daha konkret, müəyyən növlər üçün işlədilir.
Üvəz bitkiləri müxtəlif formalarda (kol və ya ağac kimi) ola bilər və hündürlüyü növündən asılı olaraq bir neçə metrədək çatır. Onlar ümumiyyətlə, oval və ya yumurtavari formalı, qarşı-qarşıya düzülmüş yarpaqlara malikdirlər. Meyvələri giləmeyvə tipli, əksər hallarda qırmızı, bəzən isə qara və ya mavi rəngdə olur. Bu meyvələr quşlar və digər heyvanlar üçün qida mənbəyi təşkil edir.
Üvəzin soyuğadavamlı olması onun geniş yayılmasında mühüm rol oynayır. Müxtəlif coğrafi zonalarda, o cümlədən dağlıq ərazilərdə rast gəlinir. Bitkinin müalicəvi xüsusiyyətləri də vardır; ədəbiyyatda onun bəzi növlərinin yarpaq və meyvələrindən dərman məqsədilə istifadə olunduğuna dair məlumatlar mövcuddur. Lakin bu xüsusiyyətlərin istifadəsi mütəxəssislərin nəzarəti altında olmalıdır.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- Bağda gözəl bir üvəz kolu bitir.
- Qışda quşlar üvəz meyvələri ilə qidalanır.
- Dədəmin bağçasında böyüyən üvəz ağacının meyvələri çox dadlı idi.
- Tədqiqatçılar üvəzin müalicəvi xüsusiyyətlərini araşdırırlar.