Üdüləmək (f. dan.) – Boş, mənasız, əsassız danışmaq; söhbəti başqa yerə çəkmək, mövzudan yayınmaq; əsassız, ədalətsiz ittihamlarda bulunmaq; yalan danışmaq, yalanlarla aldatmaq; nağıl danışmaq, çərənləmək; boş yerə danışıb vaxt itirmək. Bu fellə ifadə olunan hərəkət, həm dinləyən üçün bezdirici və əsəbiyyət doğuran, həm də danışanın etibarını sarsıdan xüsusiyyət daşıyır. Üdüləmənin mahiyyətində məlumatın çatdırılması yox, diqqəti yayındırmaq, gizlətmək və ya özünü haqlı göstərmək kimi niyyətlər dayanır.
Mənşəyi: Sözün fars dilindən (dan.) olduğu göstərilir. Fars dilindəki kökü və onunla əlaqəli sözlərin dəqiq təhlili, üdüləməyin mənasının daha dərin bir şəkildə anlaşılmasına kömək edə bilər. Lakin əsas məna, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, boş, əsassız və məqsədsiz danışmaqdır. Bu mənada, sözün çərənləmək, naqqallıq eləmək, əsassız ittihamda bulunmaq kimi sinonimləri onun mənasını tam şəkildə əks etdirir.
Cümlədə işlənməsi: Üdüləmək feli müxtəlif kontekstlərdə işlənə bilər. Məsələn:
- "O, məsələnin əsasını gizlətmək üçün yalnız üdüləyirdi." (yalan danışmaq, aldatmaq mənasında)
- "Saatlarla üdüləyib vaxtımızı boş yerə itirmiş olduq." (mənasız danışmaq, vaxt itirmək mənasında)
- "Mənə qarşı əsassız ittihamlarla üdüləməyi dayandır." (əsassız ittiham etmək mənasında)
- "Cavab vermək əvəzinə, yalnız üdüləyib mövzudan yayındı." (mövzudan yayınmaq, söhbəti başqa yerə çəkmək mənasında)
- "Üdüləyib-tökməklə heç nə əldə etməzsən." (sərt tənqid ifadə edən bir cümlədə)
Üdüləyib-tökmək: Bu ifadə, üdüləməyin daha intensiv, davamlı və bezdirici bir forması kimi başa düşülə bilər. "Üdüləmək" fəal, ancaq "üdüləyib-tökmək" isə davamlı və təkrarlanan bir hərəkəti ifadə edir.