izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Uyutma sözü "uyutmaq" felindən törəmişdir və əsasən iki əsas mənada işlənir. Birincisi, uşaqları və ya digər insanları yuxuya salmaq üçün edilən hərəkətləri, səsləri və ya davranışları ifadə edir. Bu mənada "uyutma" nəinki fiziki bir hərəkət, həm də bir prosesdir, müəyyən bir məqsədə - yuxuya dalmağa yönəlik fəaliyyətdir. Məsələn: "Ana uşağı nağıl söyləyərək uyutmağa çalışırdı." burada "uyutma" həm nağıl söyləmə hərəkətini, həm də yuxuya getmə məqsədini əhatə edir.

İkinci mənada isə "uyutma" yalan, aldatma, və ya səhv təsəvvür yaratmaq məqsədilə edilən hərəkətləri ifadə edir. Bu mənada "uyutma" bir növ manipulyasiya, qəsdən yanlış informasiya vermə və ya həqiqəti gizlətmə deməkdir. Məsələn: "Rəhbər, işçiləri yalan vədlərlə uyutmağa çalışırdı." burada "uyutma" işçiləri aldatmaq, onlarda yanlış bir təsəvvür yaratmaq məqsədini daşıyır.

Hər iki mənada da "uyutma" sözünün əsasında yuxu və ya yuxuya getmə məfhumu yatsa da, ikinci mənada bu məfhum metaforik olaraq istifadə olunur. Yəni, insanlar yuxuda olduğu kimi, yalan və ya aldatma nəticəsində də gerçəkliyi görməkdən məhrum olurlar, bir növ "uyuyub qalırlar".

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "uyut-" kökünün köhnə türk dillərindən gəldiyini görərik. "Uy-" kökü yuxu ilə bağlıdır və "maq" isə fel şəkilçisidir. Beləliklə, "uyutma" sözü əsasən yuxu ilə əlaqəli bir hərəkəti və ya prosesi ifadə edən bir söz olaraq yaranmış, sonradan isə metaforik mənada da istifadə olunmağa başlamışdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz