Turşaltmaq fellinin Azərbaycan dilindəki mənası sadəcə "turş etmək" kimi qısaca ifadə edilməkdən daha geniş və dəqiq şəkildə izah olunmalıdır. Lüğətlərdəki "turş etmək" ifadəsi, kimyəvi turşlaşma prosesi ilə yanaşı, məcazi mənaları tam əhatə etmir.
Turşaltmaq feli əsasən iki əsas mənada işlənir:
1. Fiziki/Kimyəvi Məna: Bir maddəyə turş əlavə edərək onun turşluğunu artırmaq, turşlaşdırmaq. Məsələn, "Limon suyu əlavə edərək salatın dadını turşaltmaq istədim." Bu mənada "turşlaşdırmaq" sözü ilə sinonimdir.
2. Məcazi Məna: Bu, feli daha maraqlı və zəngin edən tərəfidir. "Turşaltmaq" üz ifadəsi ilə əlaqəli olaraq, narazılıq, məmnunsuzluq, qəzəb və ya əsəbiliyi ifadə etmək üçün işlədilir. Üzün, üz-gözün turşalması qaşların qırışması, dodaqların büzülməsi, üzün ifadəsiz və ya qəzəbli bir hal alması ilə müşayiət olunur. Məsələn, "Ədalətsizliyə dözə bilməyərək, üzünü turşaltdı." və ya "Rəhbərinin tənqidindən sonra üzü turşaldı, susdu." Bu mənada "üzünü turşaltmaq", "üzünü turşlaşdırmaq", "üzünü büzmək", "qaşqabağını salmaq", "üzünü yığmaq" ifadələri ilə sinonim, yaxud yaxınmənalıdır, lakin bəzi hallarda bu sinonimlərin heç biri "turşaltmaq" feli qədər dəqiq konteksi ifadə edə bilmir. Məsələn, "qaşqabağını salmaq" daha çox qəzəb və əsəbiliyi, "üzünü yığmaq" isə daha çox kədər və narahatlığı ifadə edir. "Turşaltmaq" isə bu halların hamısını ifadə edə bilər.
Etimalogiyası: "Turşaltmaq" feli "turş" sözündən və "-altmaq" əlavəsindən əmələ gəlmişdir. "-altmaq" əlavəsi bir şeyi müəyyən vəziyyətə gətirmək, etmək mənasını verir. Beləliklə, "turşaltmaq" sözün həm fiziki, həm də məcazi mənalarını məntiqi olaraq izah edir.
Qeyd: "Turşaltmaq" feli əsasən şifahi nitqdə işlənir və yazılı ədəbiyyatda daha az rast gəlinir. Lakin şifahi nitqin zənginliyini və ifadəliliyinə əhəmiyyətli töhfə verir.